Arapça Lehçeleri: Beş Ana Grup

Arapça Öğrenme Kaynakları > Arapça Lehçeleri

Arapça lehçeleri beş ana gruba ayrılır: Arap Yarımadası (Körfez, Suudi, Umman ve Yemen), Mezopotamya (Irak), Levanten, Nil Vadisi (Mısır ve Sudan) ve Mağrip (Kuzey Afrika). Tek başına en çok konuşulan lehçe, yaklaşık 119 milyon konuşanıyla Mısır Arapçasıdır. Her Arap ülkesi ayrıca yazı, haber ve resmî konuşma için Modern Standart Arapça (Fusha) kullanır.

Lehçeler grameri Fusha ile paylaşır, ama seslerini ve gündelik kelimelerini paylaşmaz; yalnızca Fusha bilen bir öğrencinin gündelik bir sohbette kaybolmasının nedeni budur.

Bir bakışta Arapça lehçe grupları

Aşağıdaki her lehçe, lehçe bilimcilerin bugün kullandığı beş gruptan birine aittir ve aynı gruptaki lehçeler haritada yan yanadır. Konuşan sayıları, Wikipedia'nın Ethnologue'dan aktardığı toplam konuşan sayılarıdır (birinci ve ikinci dil); bu yüzden bazıları tek tek lehçe sayfalarımızdaki anadili sayılarından yüksektir. Her sayı ilgili Ethnologue kaydına bağlantı verir.

Lehçe	Grup	Konuşulduğu yer	Konuşan sayısı	Haritadaki komşuları
Mısır Arapçası	Nil Vadisi	Mısır	119 milyon	Sudan, Levanten, Libya
Sudan Arapçası	Nil Vadisi	Sudan, Güney Sudan	52 milyon	Mısır, Libya
Levanten Arapçası	Levanten	Suriye, Lübnan, Ürdün, Filistin	60 milyon	Irak, Mısır, Suudi
Irak Arapçası	Mezopotamya	Irak	32 milyon	Levanten, Körfez, Suudi
Körfez Arapçası	Arap Yarımadası	Kuveyt, Bahreyn, Katar, BAE, doğu Suudi Arabistan	11 milyon	Irak, Suudi, Umman
Suudi Arapçası (Necd, Hicaz)	Arap Yarımadası	Suudi Arabistan	Necd Arapçası 19 milyon, Hicaz Arapçası 11 milyon	Körfez, Yemen, Levanten
Umman Arapçası	Arap Yarımadası	Umman	3,2 milyon	Körfez, Yemen
Yemen Arapçası	Arap Yarımadası	Yemen	30 milyon	Suudi, Umman
Fas Arapçası	Mağrip	Fas	40 milyon	Cezayir
Cezayir Arapçası	Mağrip	Cezayir	42 milyon	Fas, Tunus, Libya
Tunus Arapçası	Mağrip	Tunus	12,5 milyon	Cezayir, Libya
Libya Arapçası	Mağrip	Libya	6,1 milyon	Tunus, Mısır

Irak satırı, Ethnologue'un Mezopotamya ve Kuzey Mezopotamya kayıtlarını; Yemen satırı ise San'ani, Ta'izzi-Adeni ve Hadrami kayıtlarını birleştirir. Mağrip ülkelerinin kendi rehber sayfası vardır: Mağrip Arapçası kaynakları.

Altı lehçede aynı cümle

"Okumayı çok severim" cümlesi her lehçede değişir; yalnızca "çok" kelimesi altı farklı biçim alır. Aşağıdaki biçimler, Wikipedia'nın Arapça türleri (Varieties of Arabic) maddesindeki karşılaştırmayı izler ve her biçimin geldiği şehri gösterir. Buradaki transliterasyon, lehçe sayfalarımızın genelinde kullanılan gayriresmî Latin yazımıdır; gırtlak durması kesme işaretiyle gösterilir.

Tür	Arapça	Transliterasyon	"Çok" kelimesi
Modern Standart (Fusha)	أنا أحب القراءة كثيرا	ana uhibbu l-qira'ata kathiran	kathiran
Mısır (Kahire)	أنا بحب القراية أوي	ana bahebb el-'eraya awi	awi
Levanten (Şam)	أنا كتير بحب القراية	ana ktir bhebb l-'raye	ktir
Irak (Bağdat)	آني كلش أحب القراية	ani kullish ahebb lu-qraye	kullish
Körfez (Kuveyt)	أنا وايد أحب القراءة	ana wayid ahibb il-qira'a	wayid
Fas (Kazablanka)	أنا كنبغي نقرا بزاف	ana kanebghi naqra bezzaf	bezzaf
Tunus (Tunus şehri)	نحب نقرا برشا	nhebb naqra barsha	barsha

Fiillere bakın. Mısır ve Levanten Arapçası olağan şimdiki zaman için fiilin başına b- öneki getirir (bahebb, bhebb). Iraklılar "ben" için ana değil ani der. İki Mağrip satırı "ben"i fiilin üzerinde n- ile işaretler (kanebghi, naqra, nhebb); doğu lehçeleri ve Fusha ise a- kullanır (ahibb, ahebb). Bugün kullanabileceğiniz bir ifade için Arapça lehçelerinde günaydın nasıl denir sayfamız aynı yöntemle hazırlanmıştır.

Arapça lehçeleri birbirinden nasıl ayrılır?

Çoğunlukla seslerde ve gündelik kelimelerde, gramerde ise çok daha az. Kulakla en kolay fark edilen işaret kaf harfidir (ق): Kahire'de ve Levanten şehirlerinde gırtlak durmasına, Körfez'in her yerinde ve Irak'ın büyük bölümünde gaz kelimesindeki gibi sert bir "g"ye dönüşür, Fas şehirlerinde ise "q" olarak kalır.

Mısır Arapçası cim harfini gaz kelimesindeki gibi sert bir "g" olarak söyler; bu yüzden jamal (deve) gamal olur.
Irak Arapçasında Farsça, Türkçe ve Aramice alıntı kelimeler vardır; "aku / maku" (var / yok) kullanımı konuşanı hemen ele verir.
Körfez Arapçası bazı kelimelerde kef harfini çay kelimesindeki "ç" sesine çevirir; bu yüzden kalb (köpek) chalb olur.
Mağrip Arapçası birçok kısa ünlüyü düşürür ve Fransızcadan ve Amazig dilinden bolca kelime alır.
Yemen Arapçası, klasik Arapçanın şehir lehçelerinin çoğunda kaybolan ve dil ucu dişler arasındayken söylenen "th" ve "dh" seslerini korur.

Farklı lehçeleri konuşanlar birbirini anlayabilir mi?

Komşu lehçeler çoğunlukla anlaşabilir, birbirinden uzak lehçeler ise çoğu zaman anlaşamaz. Wikipedia'nın araştırmalara dayanan özetine göre birbirine yakın türler büyük ölçüde karşılıklı anlaşılırken uzak olanlar genellikle anlaşılmaz. Kuzey Afrikalılar doğu Arapçasını, doğulular Kuzey Afrika Arapçasını anladığından daha iyi anlar; aynı madde bunu Mısır ve Levanten film ve dizilerinin geniş erişimine bağlar. Mısır Arapçası bu nedenle en geniş çevrede anlaşılan lehçeler arasındadır.

Birbirinden uzak lehçeleri konuşan eğitimli kişiler karşılaştığında genellikle Fusha'ya yaklaşır ve en yerel kelimelerini bırakırlar. Aynı maddeye göre Arapça konuşanlar bu ara üsluba "beyaz lehçe" der: اللهجة البيضاء al-lahja al-bayda.

Lehçeler ve Modern Standart Arapça

Araplar Fusha ile okur, yazar ve haberleri dinler; evde ve dükkânlarda ise kendi lehçeleriyle konuşur. Dilbilimciler bu ikiliğe diglosi (ikili dil durumu) der. Okumak için Fusha'ya, konuşmak için bir lehçeye ihtiyacınız var; Modern Standart Arapça öğrenmeye nasıl başlanır rehberimiz, Fusha'nın bir çalışma planında nereye oturduğunu gösterir.

Öğrenilecek lehçeyi seçmek

Önerimizi ayrı bir sayfada tutuyoruz. Hangi Arapça lehçesini öğrenmeli rehberimiz, ana lehçeleri konuşan sayısı, yaygınlık, medya, kaynaklar ve kolaylık açısından puanlar ve cevabı neyin değiştireceğini söyler.

Sitedeki tüm lehçe sayfaları

Aşağıdaki her sayfa bir lehçeyi ele alır: nasıl duyulduğunu, Fusha'dan nasıl ayrıldığını ve onun için önerdiğimiz kursları, kitapları ve özel öğretmenleri.

Sıkça sorulan sorular

Arapçanın kaç lehçesi var?

Lehçe bilimciler konuşulan Arapçayı beş ana gruba ayırır: Arap Yarımadası, Mezopotamya, Levanten, Nil Vadisi ve Mağrip. Bu grupların içinde her ülkenin, çoğu zaman da her şehrin kendine özgü bir türü vardır; Ethnologue bunların birçoğuna, Suudi Arabistan'daki Necd ve Hicaz Arapçası gibi, ayrı dil kodları verir. Yani sayı, beş grup ve onlarca yerel lehçedir.

Arapçanın en yaygın lehçesi hangisidir?

Konuşan sayısına göre Mısır Arapçası. Ethnologue'a göre yaklaşık 84 milyon kişi onu anadili olarak, toplamda 119 milyon kişi konuşur; bu, tek bir Arapça türü için en yüksek sayıdır. Aynı zamanda en geniş çevrede anlaşılan lehçelerden biridir, çünkü Mısır sineması, radyosu ve televizyonu 20. yüzyılda bütün Arap dünyasına yayıldı.

Farklı Arapça lehçelerini konuşanlar birbirini anlayabilir mi?

Komşu lehçeler çoğunlukla anlaşabilir, birbirinden uzak lehçeler ise çoğu zaman anlaşamaz. Doğu lehçelerini (Mısır, Levanten, Irak, Körfez) konuşanlar genellikle biraz çabayla birbirini takip eder. Kuzey Afrikalı Mağrip lehçesi konuşanlar doğu lehçelerini, doğulu konuşanların kendilerini anladığından daha iyi anlar; bunun başlıca nedeni, Mısır ve Levanten film ve dizilerinin Kuzey Afrika'ya ulaşması, ters yönde ise pek az şeyin gitmesidir.

Önce bir lehçe mi, yoksa Modern Standart Arapça mı öğrenmeliyim?

Amacınız sohbet etmekse bir lehçeyle başlayın ve Fusha'yı sonra ekleyin. Amacınız okumak, resmî yazı yazmak veya dini eğitimse Fusha ile başlayın. Pek çok öğrenci alfabeyi oturttuktan sonra ikisini paralel yürütür, çünkü ortak gramer sayesinde birindeki ilerleme diğerine de yardım eder.

Arapça lehçeleri yazı dili midir?

Geleneksel olarak hayır. Kitaplar, gazeteler ve resmî belgeler Modern Standart Arapça (Fusha) kullanır. Ama lehçeler artık mesajlaşmada ve sosyal medyada gayriresmî olarak, ya Arap harfleriyle ya da Latin harfli Arabizi tarzında yazılıyor; bu yüzden öğrenciler yazılı lehçeyle önceki kuşaklardan çok daha sık karşılaşıyor.