Kur'an Kelime Kökleri > dh-k-r kökü
Arapça ذ ك ر (dh-k-r) kökü Kur'an'da 292 kez, 14 farklı kelimede geçer ve Kur'an'ın 1.642 kökü arasında sıklık bakımından 29. sıradadır. En sık geçen kelime ذَكَرَ (dhakara), 84 kez; onu ذِكْر (dhikr), 76 kez izler.
Arapça dh-k-r kökünün anlamı
Quranic Arabic Corpus, kökün I. bab fiili ذَكَرَ (dhakara) için İngilizce "to remember, to mention" karşılığını verir. Kökün diğer fiillerine orada verilen karşılıklar şunlardır: تَذَكَّرَ (tadhakkara), V. bab, "to receive admonition", ذُكِّرَ (dhukkira), II. bab, "to remind" ve ٱدَّكَرَ (iddakara), VIII. bab, "to remember".
Bu kökün (dh-k-r) üç harfi olan ذ ك ر, aralarında illet harfi (zayıf harf) bulunmayan ünsüzlerdir; bu yüzden bu kökten türeyen kelimelerin çoğu, ذَكَرَ (dhakara) ve ذِكْر (dhikr) gibi, üç harfi de aynı sırayla korur. مُدَّكِر (muddakir) ise bir istisnadır: bu kelimede kök harflerinden biri yanındaki harfle kaynaşmıştır.
Kur'an'da dh-k-r kökünden gelen bütün kelimeler
Kur'an, dh-k-r kökü üzerine 14 farklı kelime kurar. Tablo bunları en sık geçenden en az geçene doğru sıralar ve her birinin corpus'taki yazılışını, kelime türünü, anlamını ve geçiş sayısını verir. Kökün 292 geçişinin 154 tanesi fiildir (I, II, V ve VIII. bablar).
| Arapça | Transliterasyon | Kelime türü | İngilizce karşılık | Geçiş sayısı |
|---|---|---|---|---|
| ذَكَرَ | dhakara | Fiil (I. bab) | to remember, to mention | 84 |
| ذِكْر | dhikr | Mastar | "a reminder" | 76 |
| تَذَكَّرَ | tadhakkara | Fiil (V. bab) | to receive admonition | 51 |
| ذِكْرَىٰ | dhikrā | İsim | "a reminder" | 23 |
| ذَكَر | dhakar | İsim | "male" | 18 |
| ذُكِّرَ | dhukkira | Fiil (II. bab) | to remind | 18 |
| تَذْكِرَة | tadhkira | Mastar (II. bab) | "a reminder" | 9 |
| مُدَّكِر | muddakir | İsm-i fail (VIII. bab) | "who will receive admonition" | 6 |
| ذَٰكِرِين | dhākirīn | İsm-i fail | "and the men who remember" | 2 |
| ذَٰكِرَٰت | dhākirāt | İsm-i fail | "and the women who remember" | 1 |
| مُذَكِّر | mudhakkir | İsm-i fail (II. bab) | "a reminder" | 1 |
| مَذْكُور | madhkūr | İsm-i meful | "mentioned" | 1 |
| تَذْكِير | tadhkīr | İsim | "and my reminding" | 1 |
| ٱدَّكَرَ | iddakara | Fiil (VIII. bab) | to remember | 1 |
| ذ ك ر | dh-k-r | dh-k-r kökünden gelen bütün kelimeler | 292 |
Tırnak içindeki anlamlar MASAQ'ın İngilizce kelime kelime karşılıkları, diğerleri corpus sözlüğünün karşılıklarıdır; kelime türleri de sözlüğe göredir. Arapça yazım corpus'unkidir, yani Kur'an'ın kendi imlasıdır; bu yüzden ذِكْرَىٰ (dhikrā) küçük dik üstünü (hançer elif) korur. Bu sayfadaki her sayı, Quranic Arabic Corpus sürüm 0.4'ün lemma sayısıdır. Bu 14 sayının her birini ve 292 olan kök toplamını corpus'un kendi dh-k-r sözlük maddesiyle karşılaştırdık; hepsi tutuyor.
Kur'an ayetlerinde dh-k-r kökü
Kur'an'da dh-k-r kökünden gelen kelimeler, 114 surenin 71 tanesine yayılan 264 ayette geçer. Bu ayetlerin en çoğu, 15 ayetle 2. surededir. Aşağıda, kökün en sık geçen kelimelerinin yer aldığı en kısa ayetler, kelime işaretlenmiş olarak verilmiştir. Metin, Tanzil'in Osmanî (Uthmani) metnidir; her ayet numarası, ayeti mealleriyle birlikte quran.com'da açar.
ذَكَرَ (dhakara), 84 kez
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
Kur'an 74:55; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "(may) pay heed to it"
وَنَذْكُرَكَ كَثِيرًا
Kur'an 20:34; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "and [we] remember you"
وَذَكَرَ ٱسْمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ
Kur'an 87:15; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "and remembers"
ذِكْر (dhikr), 76 kez
فَٱلتَّٰلِيَٰتِ ذِكْرًا
Kur'an 37:3; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "(the) message"
فَٱلْمُلْقِيَٰتِ ذِكْرًا
Kur'an 77:5; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "(the) reminder"
تَذَكَّرَ (tadhakkara), 51 kez
أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
Kur'an 37:155; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "you pay heed"
سَيَذَّكَّرُ مَن يَخْشَىٰ
Kur'an 87:10; işaretli kelimenin İngilizce kelime kelime karşılığı: "he will pay heed"
Kur'an'daki dh-k-r kelimelerini öğrenmek
Bu kökün kelimelerinden hiçbiri, Kur'an'da en sık geçen kelimeler listemizdeki yüz kelime arasında değildir. Kökün fiilleri Arapça fiil babı kalıplarını izler (I, II, V ve VIII. bablar); Arapça fiil çekimi aracımız herhangi bir kökü herhangi bir babda çeker, böylece ذَكَرَ fiilinin şahıs ve zamana göre nasıl değiştiğini görebilirsiniz. Bu kök (dh-k-r), Kur'an kök arama aracımızda arayabileceğiniz 1.642 kökten biridir; Arapçanın geri kalanı için seviyeye göre Arapça öğrenme kaynaklarımıza göz atın.
Sıkça sorulan sorular
Kur'an'da dh-k-r kökü kaç kez geçer?
Quranic Arabic Corpus'a göre 292 kez, 14 farklı kelimede. En sık geçeni ذَكَرَ (dhakara); 84 kez geçer.
Arapça ذ ك ر (dh-k-r) kökü ne anlama gelir?
Quranic Arabic Corpus, kökün I. bab fiili ذَكَرَ (dhakara) için İngilizce "to remember, to mention" karşılığını verir. Kur'an'da bu kökten toplam 14 kelime geçer.
Kur'an'da dh-k-r kökünün hangi fiil babları kullanılır?
I. bab, ذَكَرَ (dhakara), 84 kez, V. bab, تَذَكَّرَ (tadhakkara), 51 kez, II. bab, ذُكِّرَ (dhukkira), 18 kez ve VIII. bab, ٱدَّكَرَ (iddakara), bir kez. Fiiller birlikte kökün 292 geçişinin 154 tanesini oluşturur.