مَاتَ (māta) fiili "ölmek" anlamına gelir. م و ت (m-w-t) kökünden ecvef bir I. bab fiilidir: mazide مَاتَ (māta), muzaride يَمُوتُ (yamūtu), emirde مُتْ (mut). Aşağıdaki tablolar bu fiilin 13 şahsın tamamındaki çekimini, ism-i faili ve mastarıyla birlikte harekeli olarak veriyor; bu fiilin meçhulü yoktur.
Bu sayfadaki her māta biçimi Arapça fiil çekim aracımızın kullandığı motordan geliyor ve Wiktionary'nin مَاتَ çekim tablosu ile karşılaştırılarak kontrol edildi; bu tablo, fiilin mastarları ve ism-i failleri için de kaynağımız.
Bir bakışta māta
| Kök | م و ت (m-w-t), mīm harfi ile başlar |
| Bab | I. bab, kalıbı فَعَلَ (faʿala) |
| Fiil türü | ecvef |
| Mazi, o (erkek) | مَاتَ (māta) |
| Muzari, o (erkek) | يَمُوتُ (yamūtu) |
| Emir, sen (erkek) | مُتْ (mut) |
| İsm-i fail | مَائِت (māʾit) veya مَيْت (mayt) veya مَيِّت (mayyit) |
| İsm-i meful | yok |
| Mastar (maṣdar) | مَوْت (mawt), مَمَات (mamāt) |
Māta fiilinin mazisi (geçmiş zaman)
Mazide (al-māḍī) māta fiilinin iki gövdesi vardır: ünlüyle başlayan bir sonekten önce māt- (مَاتَ (māta), مَاتَتْ (mātat)), ünsüzle başlayan bir sonekten önce mut- (مُتُّ (muttu), مُتْنَ (mutna)).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | مُتُّ | muttu |
| biz · نحن naḥnu | مُتْنَا | mutnā |
| sen (erkek) · أنت anta | مُتَّ | mutta |
| sen (kadın) · أنت anti | مُتِّ | mutti |
| siz ikiniz · أنتما antumā | مُتُّمَا | muttumā |
| siz (erkek) · أنتم antum | مُتُّمْ | muttum |
| siz (kadın) · أنتن antunna | مُتُّنَّ | muttunna |
| o (erkek) · هو huwa | مَاتَ | māta |
| o (kadın) · هي hiya | مَاتَتْ | mātat |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | مَاتَا | mātā |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | مَاتَتَا | mātatā |
| onlar (erkek) · هم hum | مَاتُوا | mātū |
| onlar (kadın) · هن hunna | مُتْنَ | mutna |
Māta fiilinin muzarisi (şimdiki-geniş zaman)
Muzaride (al-muḍāriʿ) māta fiilinin gövdesinde uzun bir ünlü vardır, -mūt-; bu ünlü dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَمُوتُ (yamūtu) ama يَمُتْنَ (yamutna).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَمُوتُ | amūtu |
| biz · نحن naḥnu | نَمُوتُ | namūtu |
| sen (erkek) · أنت anta | تَمُوتُ | tamūtu |
| sen (kadın) · أنت anti | تَمُوتِينَ | tamūtīna |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَمُوتَانِ | tamūtāni |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَمُوتُونَ | tamūtūna |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَمُتْنَ | tamutna |
| o (erkek) · هو huwa | يَمُوتُ | yamūtu |
| o (kadın) · هي hiya | تَمُوتُ | tamūtu |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَمُوتَانِ | yamūtāni |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَمُوتَانِ | tamūtāni |
| onlar (erkek) · هم hum | يَمُوتُونَ | yamūtūna |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَمُتْنَ | yamutna |
Māta fiilinin mansub ve meczum muzarisi
Meczum muzaride, arkasından ek gelmeyen her yerde gövdenin uzun ünlüsü kısalır: لم (lam, -medi) edatından sonra "o (erkek)" biçimi يَمُتْ (yamut) olur; لن (lan, -meyecek) edatından sonraki mansub muzari ise uzun ünlüyü korur: يَمُوتَ (yamūta).
| Şahıs | Mansub muzari | Meczum muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَمُوتَ (amūta) | أَمُتْ (amut) |
| biz · نحن naḥnu | نَمُوتَ (namūta) | نَمُتْ (namut) |
| sen (erkek) · أنت anta | تَمُوتَ (tamūta) | تَمُتْ (tamut) |
| sen (kadın) · أنت anti | تَمُوتِي (tamūtī) | تَمُوتِي (tamūtī) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَمُوتَا (tamūtā) | تَمُوتَا (tamūtā) |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَمُوتُوا (tamūtū) | تَمُوتُوا (tamūtū) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَمُتْنَ (tamutna) | تَمُتْنَ (tamutna) |
| o (erkek) · هو huwa | يَمُوتَ (yamūta) | يَمُتْ (yamut) |
| o (kadın) · هي hiya | تَمُوتَ (tamūta) | تَمُتْ (tamut) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَمُوتَا (yamūtā) | يَمُوتَا (yamūtā) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَمُوتَا (tamūtā) | تَمُوتَا (tamūtā) |
| onlar (erkek) · هم hum | يَمُوتُوا (yamūtū) | يَمُوتُوا (yamūtū) |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَمُتْنَ (yamutna) | يَمُتْنَ (yamutna) |
Māta fiilinin emri
Meczum تَمُتْ (tamut) biçiminin önekini atınca emir مُتْ (mut) olur: elife gerek yoktur, çünkü ilk kök harfi artık harekelidir. Arkasından bir ek gelince uzun ünlü geri döner: مُوتِي (mūtī), مُوتُوا (mūtū).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| sen (erkek) · أنت anta | مُتْ | mut |
| sen (kadın) · أنت anti | مُوتِي | mūtī |
| siz ikiniz · أنتما antumā | مُوتَا | mūtā |
| siz (erkek) · أنتم antum | مُوتُوا | mūtū |
| siz (kadın) · أنتن antunna | مُتْنَ | mutna |
Māta fiilinin ism-i fail, ism-i meful ve mastar biçimleri
Wiktionary ism-i fail için مَائِت (māʾit) veya مَيْت (mayt) veya مَيِّت (mayyit) biçimini veriyor. Māta fiilinin meçhulü olmadığı için ism-i mefulü de yoktur. I. babın mastarları tek bir kalıba uymaz ve Wiktionary māta için iki mastar veriyor: مَوْت (mawt), مَمَات (mamāt). Bunları fiille birlikte öğrenin ya da rehberimizdeki sözlüklerin birinde m-w-t kökü altında arayın.
Māta neden böyle çekilir
مَاتَ (māta) fiilinin orta kök harfi illetli bir harf olan و (w) harfidir; gramerlerin bu fiile ecvef demesinin sebebi budur. Bu harf I. babda hiçbir zaman ünsüz olarak görünmez. Hece açık kaldığında uzun ünlüye dönüşür (مَاتَ (māta), يَمُوتُ (yamūtu)); ünsüzle başlayan bir ek heceyi kapattığında ünlü kısadır (مُتُّ (muttu), يَمُتْ (yamut)). Bu yüzden māta fiilinin iki mazi gövdesi vardır: māt- ve mut-. Jāʾa (gelmek) ve kāna (olmak) fiilleri de ecvef türündendir ve aynı yerlerde değişir.
Cümle içinde māta
ماتت جدتي.
Büyükannem vefat etti.
Fiil: مَاتَتْ (mātat), mazi, o (kadın). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11672905, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
الجميع يموت.
Herkes ölür.
Fiil: يَمُوتُ (yamūtu), muzari, o (erkek). Kaynak: Tatoeba cümlesi 778467, ekleyen Samer (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri de Tatoeba'dan.
Sıkça sorulan sorular
Arapça māta fiilinin muzarisi nedir?
مَاتَ (māta) fiilinin muzarisi o (erkek) için يَمُوتُ (yamūtu), ben için أَمُوتُ (amūtu), sen (erkek) için تَمُوتُ (tamūtu) biçimindedir. Gövdedeki uzun ünlü, dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَمُتْنَ (yamutna).
Arapça māta fiilinin mastarı (maṣdar) nedir?
مَوْت (mawt), مَمَات (mamāt); Wiktionary'den, çünkü I. babın mastarlarının sabit bir kalıbı yoktur. İsm-i faili مَائِت (māʾit) veya مَيْت (mayt) veya مَيِّت (mayyit).
Arapçada māta düzenli bir fiil mi?
Ecvef bir fiil olarak düzenlidir: orta kök harfi uzun bir ünlüye (مَاتَ (māta), يَمُوتُ (yamūtu)) ya da ünsüzle başlayan bir ekten önce kısa bir ünlüye (مُتُّ (muttu)) dönüşür.