قَالَ (qāla) fiili "söylemek, demek" anlamına gelir. ق و ل (q-w-l) kökünden ecvef bir I. bab fiilidir: mazide قَالَ (qāla), muzaride يَقُولُ (yaqūlu), emirde قُلْ (qul). Aşağıdaki tablolar bu fiilin 13 şahsın tamamında etken ve edilgen (meçhul) çekimini, ism-i fail, ism-i meful ve mastarıyla birlikte harekeli olarak veriyor.
Bu sayfadaki her qāla biçimi Arapça fiil çekim aracımızın kullandığı motordan geliyor ve Wiktionary'nin قَالَ çekim tablosu ile karşılaştırılarak kontrol edildi; bu tablo, fiilin mastarları için de kaynağımız.
Bir bakışta qāla
| Kök | ق و ل (q-w-l), qāf harfi ile başlar; Kur'an'da q-w-l kökü |
| Bab | I. bab, kalıbı فَعَلَ (faʿala) |
| Fiil türü | ecvef |
| Mazi, o (erkek) | قَالَ (qāla) |
| Muzari, o (erkek) | يَقُولُ (yaqūlu) |
| Emir, sen (erkek) | قُلْ (qul) |
| İsm-i fail | قَائِل (qāʾil) |
| İsm-i meful | مَقُول (maqūl) |
| Mastar (maṣdar) | قَوْل (qawl), مَقَال (maqāl), مَقَالَة (maqāla) |
Qāla fiilinin mazisi (geçmiş zaman)
Mazide (al-māḍī) qāla fiilinin iki gövdesi vardır: ünlüyle başlayan bir sonekten önce qāl- (قَالَ (qāla), قَالَتْ (qālat)), ünsüzle başlayan bir sonekten önce qul- (قُلْتُ (qultu), قُلْنَ (qulna)).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | قُلْتُ | qultu |
| biz · نحن naḥnu | قُلْنَا | qulnā |
| sen (erkek) · أنت anta | قُلْتَ | qulta |
| sen (kadın) · أنت anti | قُلْتِ | qulti |
| siz ikiniz · أنتما antumā | قُلْتُمَا | qultumā |
| siz (erkek) · أنتم antum | قُلْتُمْ | qultum |
| siz (kadın) · أنتن antunna | قُلْتُنَّ | qultunna |
| o (erkek) · هو huwa | قَالَ | qāla |
| o (kadın) · هي hiya | قَالَتْ | qālat |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | قَالَا | qālā |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | قَالَتَا | qālatā |
| onlar (erkek) · هم hum | قَالُوا | qālū |
| onlar (kadın) · هن hunna | قُلْنَ | qulna |
Qāla fiilinin muzarisi (şimdiki-geniş zaman)
Muzaride (al-muḍāriʿ) qāla fiilinin gövdesinde uzun bir ünlü vardır, -qūl-; bu ünlü dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَقُولُ (yaqūlu) ama يَقُلْنَ (yaqulna).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَقُولُ | aqūlu |
| biz · نحن naḥnu | نَقُولُ | naqūlu |
| sen (erkek) · أنت anta | تَقُولُ | taqūlu |
| sen (kadın) · أنت anti | تَقُولِينَ | taqūlīna |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَقُولَانِ | taqūlāni |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَقُولُونَ | taqūlūna |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَقُلْنَ | taqulna |
| o (erkek) · هو huwa | يَقُولُ | yaqūlu |
| o (kadın) · هي hiya | تَقُولُ | taqūlu |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَقُولَانِ | yaqūlāni |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَقُولَانِ | taqūlāni |
| onlar (erkek) · هم hum | يَقُولُونَ | yaqūlūna |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَقُلْنَ | yaqulna |
Qāla fiilinin mansub ve meczum muzarisi
Meczum muzaride, arkasından ek gelmeyen her yerde gövdenin uzun ünlüsü kısalır: لم (lam, -medi) edatından sonra "o (erkek)" biçimi يَقُلْ (yaqul) olur; لن (lan, -meyecek) edatından sonraki mansub muzari ise uzun ünlüyü korur: يَقُولَ (yaqūla).
| Şahıs | Mansub muzari | Meczum muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَقُولَ (aqūla) | أَقُلْ (aqul) |
| biz · نحن naḥnu | نَقُولَ (naqūla) | نَقُلْ (naqul) |
| sen (erkek) · أنت anta | تَقُولَ (taqūla) | تَقُلْ (taqul) |
| sen (kadın) · أنت anti | تَقُولِي (taqūlī) | تَقُولِي (taqūlī) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَقُولَا (taqūlā) | تَقُولَا (taqūlā) |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَقُولُوا (taqūlū) | تَقُولُوا (taqūlū) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَقُلْنَ (taqulna) | تَقُلْنَ (taqulna) |
| o (erkek) · هو huwa | يَقُولَ (yaqūla) | يَقُلْ (yaqul) |
| o (kadın) · هي hiya | تَقُولَ (taqūla) | تَقُلْ (taqul) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَقُولَا (yaqūlā) | يَقُولَا (yaqūlā) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَقُولَا (taqūlā) | تَقُولَا (taqūlā) |
| onlar (erkek) · هم hum | يَقُولُوا (yaqūlū) | يَقُولُوا (yaqūlū) |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَقُلْنَ (yaqulna) | يَقُلْنَ (yaqulna) |
Qāla fiilinin emri
Meczum تَقُلْ (taqul) biçiminin önekini atınca emir قُلْ (qul) olur: elife gerek yoktur, çünkü ilk kök harfi artık harekelidir. Arkasından bir ek gelince uzun ünlü geri döner: قُولِي (qūlī), قُولُوا (qūlū).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| sen (erkek) · أنت anta | قُلْ | qul |
| sen (kadın) · أنت anti | قُولِي | qūlī |
| siz ikiniz · أنتما antumā | قُولَا | qūlā |
| siz (erkek) · أنتم antum | قُولُوا | qūlū |
| siz (kadın) · أنتن antunna | قُلْنَ | qulna |
Qāla fiilinin meçhulü (edilgen)
Meçhulde qāla fiilinin illetli orta harfi mazide ī (قِيلَ (qīla)), muzaride ā olur (يُقَالُ (yuqālu)).
| Şahıs | Meçhul mazi | Meçhul muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | قِلْتُ (qiltu) | أُقَالُ (uqālu) |
| biz · نحن naḥnu | قِلْنَا (qilnā) | نُقَالُ (nuqālu) |
| sen (erkek) · أنت anta | قِلْتَ (qilta) | تُقَالُ (tuqālu) |
| sen (kadın) · أنت anti | قِلْتِ (qilti) | تُقَالِينَ (tuqālīna) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | قِلْتُمَا (qiltumā) | تُقَالَانِ (tuqālāni) |
| siz (erkek) · أنتم antum | قِلْتُمْ (qiltum) | تُقَالُونَ (tuqālūna) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | قِلْتُنَّ (qiltunna) | تُقَلْنَ (tuqalna) |
| o (erkek) · هو huwa | قِيلَ (qīla) | يُقَالُ (yuqālu) |
| o (kadın) · هي hiya | قِيلَتْ (qīlat) | تُقَالُ (tuqālu) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | قِيلَا (qīlā) | يُقَالَانِ (yuqālāni) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | قِيلَتَا (qīlatā) | تُقَالَانِ (tuqālāni) |
| onlar (erkek) · هم hum | قِيلُوا (qīlū) | يُقَالُونَ (yuqālūna) |
| onlar (kadın) · هن hunna | قِلْنَ (qilna) | يُقَلْنَ (yuqalna) |
Qāla fiilinin ism-i fail, ism-i meful ve mastar biçimleri
İsm-i failde illetli orta harfin yerini bir hemze alır: قَائِل (qāʾil). İsm-i meful illetli harften yalnızca uzun ünlüyü korur: مَقُول (maqūl). I. babın mastarları tek bir kalıba uymaz ve Wiktionary qāla için üç mastar veriyor: قَوْل (qawl), مَقَال (maqāl), مَقَالَة (maqāla). Bunları fiille birlikte öğrenin ya da rehberimizdeki sözlüklerin birinde q-w-l kökü altında arayın.
Qāla neden böyle çekilir
قَالَ (qāla) fiilinin orta kök harfi illetli bir harf olan و (w) harfidir; gramerlerin bu fiile ecvef demesinin sebebi budur. Bu harf I. babda hiçbir zaman ünsüz olarak görünmez. Hece açık kaldığında uzun ünlüye dönüşür (قَالَ (qāla), يَقُولُ (yaqūlu)); ünsüzle başlayan bir ek heceyi kapattığında ünlü kısadır (قُلْتُ (qultu), يَقُلْ (yaqul)). Bu yüzden qāla fiilinin iki mazi gövdesi vardır: qāl- ve qul-. Qāma (ayağa kalkmak) ve ʿāda (dönmek) fiilleri de ecvef türündendir ve aynı yerlerde değişir.
Cümle içinde qāla
قال هذا.
Bunu söyledi.
Fiil: قَالَ (qāla), mazi, o (erkek). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11720573, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
قالت لا.
Hayır dedi.
Fiil: قَالَتْ (qālat), mazi, o (kadın). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11672827, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
Sıkça sorulan sorular
Arapça qāla fiilinin muzarisi nedir?
قَالَ (qāla) fiilinin muzarisi o (erkek) için يَقُولُ (yaqūlu), ben için أَقُولُ (aqūlu), sen (erkek) için تَقُولُ (taqūlu) biçimindedir. Gövdedeki uzun ünlü, dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَقُلْنَ (yaqulna).
Arapça qāla fiilinin mastarı (maṣdar) nedir?
قَوْل (qawl), مَقَال (maqāl), مَقَالَة (maqāla); Wiktionary'den, çünkü I. babın mastarlarının sabit bir kalıbı yoktur. İsm-i faili قَائِل (qāʾil), ism-i mefulü مَقُول (maqūl).
Arapçada qāla düzenli bir fiil mi?
Ecvef bir fiil olarak düzenlidir: orta kök harfi uzun bir ünlüye (قَالَ (qāla), يَقُولُ (yaqūlu)) ya da ünsüzle başlayan bir ekten önce kısa bir ünlüye (قُلْتُ (qultu)) dönüşür.