قَامَ (qāma) fiili "ayağa kalkmak" anlamına gelir. ق و م (q-w-m) kökünden ecvef bir I. bab fiilidir: mazide قَامَ (qāma), muzaride يَقُومُ (yaqūmu), emirde قُمْ (qum). Aşağıdaki tablolar bu fiilin 13 şahsın tamamındaki çekimini ve kişisiz meçhulünü, ism-i fail, ism-i meful ve mastarıyla birlikte harekeli olarak veriyor.
Bu sayfadaki her qāma biçimi Arapça fiil çekim aracımızın kullandığı motordan geliyor ve Wiktionary'nin قَامَ çekim tablosu ile karşılaştırılarak kontrol edildi; bu tablo, fiilin mastarları için de kaynağımız.
Bir bakışta qāma
| Kök | ق و م (q-w-m), qāf harfi ile başlar; Kur'an'da q-w-m kökü |
| Bab | I. bab, kalıbı فَعَلَ (faʿala) |
| Fiil türü | ecvef |
| Mazi, o (erkek) | قَامَ (qāma) |
| Muzari, o (erkek) | يَقُومُ (yaqūmu) |
| Emir, sen (erkek) | قُمْ (qum) |
| İsm-i fail | قَائِم (qāʾim) |
| İsm-i meful | مَقُوم (maqūm) |
| Mastar (maṣdar) | قَوْم (qawm), قَامَة (qāma), قِيَام (qiyām), مَقَام (maqām) |
Qāma fiilinin mazisi (geçmiş zaman)
Mazide (al-māḍī) qāma fiilinin iki gövdesi vardır: ünlüyle başlayan bir sonekten önce qām- (قَامَ (qāma), قَامَتْ (qāmat)), ünsüzle başlayan bir sonekten önce qum- (قُمْتُ (qumtu), قُمْنَ (qumna)).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | قُمْتُ | qumtu |
| biz · نحن naḥnu | قُمْنَا | qumnā |
| sen (erkek) · أنت anta | قُمْتَ | qumta |
| sen (kadın) · أنت anti | قُمْتِ | qumti |
| siz ikiniz · أنتما antumā | قُمْتُمَا | qumtumā |
| siz (erkek) · أنتم antum | قُمْتُمْ | qumtum |
| siz (kadın) · أنتن antunna | قُمْتُنَّ | qumtunna |
| o (erkek) · هو huwa | قَامَ | qāma |
| o (kadın) · هي hiya | قَامَتْ | qāmat |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | قَامَا | qāmā |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | قَامَتَا | qāmatā |
| onlar (erkek) · هم hum | قَامُوا | qāmū |
| onlar (kadın) · هن hunna | قُمْنَ | qumna |
Qāma fiilinin muzarisi (şimdiki-geniş zaman)
Muzaride (al-muḍāriʿ) qāma fiilinin gövdesinde uzun bir ünlü vardır, -qūm-; bu ünlü dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَقُومُ (yaqūmu) ama يَقُمْنَ (yaqumna).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَقُومُ | aqūmu |
| biz · نحن naḥnu | نَقُومُ | naqūmu |
| sen (erkek) · أنت anta | تَقُومُ | taqūmu |
| sen (kadın) · أنت anti | تَقُومِينَ | taqūmīna |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَقُومَانِ | taqūmāni |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَقُومُونَ | taqūmūna |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَقُمْنَ | taqumna |
| o (erkek) · هو huwa | يَقُومُ | yaqūmu |
| o (kadın) · هي hiya | تَقُومُ | taqūmu |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَقُومَانِ | yaqūmāni |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَقُومَانِ | taqūmāni |
| onlar (erkek) · هم hum | يَقُومُونَ | yaqūmūna |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَقُمْنَ | yaqumna |
Qāma fiilinin mansub ve meczum muzarisi
Meczum muzaride, arkasından ek gelmeyen her yerde gövdenin uzun ünlüsü kısalır: لم (lam, -medi) edatından sonra "o (erkek)" biçimi يَقُمْ (yaqum) olur; لن (lan, -meyecek) edatından sonraki mansub muzari ise uzun ünlüyü korur: يَقُومَ (yaqūma).
| Şahıs | Mansub muzari | Meczum muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَقُومَ (aqūma) | أَقُمْ (aqum) |
| biz · نحن naḥnu | نَقُومَ (naqūma) | نَقُمْ (naqum) |
| sen (erkek) · أنت anta | تَقُومَ (taqūma) | تَقُمْ (taqum) |
| sen (kadın) · أنت anti | تَقُومِي (taqūmī) | تَقُومِي (taqūmī) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَقُومَا (taqūmā) | تَقُومَا (taqūmā) |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَقُومُوا (taqūmū) | تَقُومُوا (taqūmū) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَقُمْنَ (taqumna) | تَقُمْنَ (taqumna) |
| o (erkek) · هو huwa | يَقُومَ (yaqūma) | يَقُمْ (yaqum) |
| o (kadın) · هي hiya | تَقُومَ (taqūma) | تَقُمْ (taqum) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَقُومَا (yaqūmā) | يَقُومَا (yaqūmā) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَقُومَا (taqūmā) | تَقُومَا (taqūmā) |
| onlar (erkek) · هم hum | يَقُومُوا (yaqūmū) | يَقُومُوا (yaqūmū) |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَقُمْنَ (yaqumna) | يَقُمْنَ (yaqumna) |
Qāma fiilinin emri
Meczum تَقُمْ (taqum) biçiminin önekini atınca emir قُمْ (qum) olur: elife gerek yoktur, çünkü ilk kök harfi artık harekelidir. Arkasından bir ek gelince uzun ünlü geri döner: قُومِي (qūmī), قُومُوا (qūmū).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| sen (erkek) · أنت anta | قُمْ | qum |
| sen (kadın) · أنت anti | قُومِي | qūmī |
| siz ikiniz · أنتما antumā | قُومَا | qūmā |
| siz (erkek) · أنتم antum | قُومُوا | qūmū |
| siz (kadın) · أنتن antunna | قُمْنَ | qumna |
Qāma fiilinin meçhulü (edilgen)
Meçhulde qāma fiilinin illetli orta harfi mazide ī (قِيمَ (qīma)), muzaride ā olur (يُقَامُ (yuqāmu)). Wiktionary qāma fiilinin meçhulünü kişisiz olarak veriyor: yalnızca kendi öznesi olmayan "o (erkek)" biçimi kullanılır.
| Şahıs | Meçhul mazi | Meçhul muzari |
|---|---|---|
| o (erkek) · هو huwa | قِيمَ (qīma) | يُقَامُ (yuqāmu) |
Qāma fiilinin ism-i fail, ism-i meful ve mastar biçimleri
İsm-i failde illetli orta harfin yerini bir hemze alır: قَائِم (qāʾim). İsm-i meful illetli harften yalnızca uzun ünlüyü korur: مَقُوم (maqūm). I. babın mastarları tek bir kalıba uymaz ve Wiktionary qāma için dört mastar veriyor: قَوْم (qawm), قَامَة (qāma), قِيَام (qiyām), مَقَام (maqām). Bunları fiille birlikte öğrenin ya da rehberimizdeki sözlüklerin birinde q-w-m kökü altında arayın.
Qāma neden böyle çekilir
قَامَ (qāma) fiilinin orta kök harfi illetli bir harf olan و (w) harfidir; gramerlerin bu fiile ecvef demesinin sebebi budur. Bu harf I. babda hiçbir zaman ünsüz olarak görünmez. Hece açık kaldığında uzun ünlüye dönüşür (قَامَ (qāma), يَقُومُ (yaqūmu)); ünsüzle başlayan bir ek heceyi kapattığında ünlü kısadır (قُمْتُ (qumtu), يَقُمْ (yaqum)). Bu yüzden qāma fiilinin iki mazi gövdesi vardır: qām- ve qum-. ʿĀda (dönmek) ve māta (ölmek) fiilleri de ecvef türündendir ve aynı yerlerde değişir.
Cümle içinde qāma
قام توم.
Tom ayağa kalktı.
Fiil: قَامَ (qāma), mazi, o (erkek). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11505093, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
قاموا بذلك.
Bunu yaptılar.
Fiil: قَامُوا (qāmū), mazi, onlar (erkek). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11722948, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
Sıkça sorulan sorular
Arapça qāma fiilinin muzarisi nedir?
قَامَ (qāma) fiilinin muzarisi o (erkek) için يَقُومُ (yaqūmu), ben için أَقُومُ (aqūmu), sen (erkek) için تَقُومُ (taqūmu) biçimindedir. Gövdedeki uzun ünlü, dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَقُمْنَ (yaqumna).
Arapça qāma fiilinin mastarı (maṣdar) nedir?
قَوْم (qawm), قَامَة (qāma), قِيَام (qiyām), مَقَام (maqām); Wiktionary'den, çünkü I. babın mastarlarının sabit bir kalıbı yoktur. İsm-i faili قَائِم (qāʾim), ism-i mefulü مَقُوم (maqūm).
Arapçada qāma düzenli bir fiil mi?
Ecvef bir fiil olarak düzenlidir: orta kök harfi uzun bir ünlüye (قَامَ (qāma), يَقُومُ (yaqūmu)) ya da ünsüzle başlayan bir ekten önce kısa bir ünlüye (قُمْتُ (qumtu)) dönüşür.