د (dal), 28 harflik Arap alfabesinin 8. harfidir ve خ hı ile ذ zel arasında yer alır. Okunuşu: d, "dal" kelimesindeki gibi. Kendisinden sonraki harfe hiçbir zaman bitişmez, bu yüzden iki biçimi vardır: د د. Ebced değeri 4 olan bu harf, şemsi harflerden biridir.
Harfin Arapça adını dinleyin, دال (dāl):
Dal harfinin neden dört değil, iki biçimi var
Dal harfi, kendisinden sonraki harfe hiçbir zaman bitişmeyen altı harften biridir: ا د ذ ر ز و. Yalnızca sağdan bitişir; bu yüzden baştaki biçimi tek başına biçimiyle (د), ortadaki biçimi de sondaki biçimiyle (د) aynıdır. Kelime ondan sonra yeni bir parçaya bölünür: دار (dār, yuva) kelimesinde dal harfinden sonraki harf yeniden başlar.
| Konum | Biçim | Kod noktası | Nerede görülür |
|---|---|---|---|
| Tek başına | د | U+FEA9 | tek başına ya da ileriye bitişmeyen bir harften sonra yazıldığında |
| Başta | د | U+FEA9 (tek başına biçimle aynı) | kelimenin başında: soldan hiçbir harf bitişmediği için tek başına biçimi |
| Ortada | د | U+FEAA (sondaki biçimle aynı) | kelimenin içinde: sondaki biçimi; sonraki harf yeni bir parça başlatır |
| Sonda | د | U+FEAA | kelimenin sonunda, önceki harften bitişerek |
Yazılan metin iki biçimi de tek bir karakter olarak saklar: U+062F (ARABIC LETTER DAL). U+FEA9 ve U+FEAA sunum biçimleridir ve Unicode'un Arapça SSS sayfası bunların normal metinde kullanılmasını önermez.
Dal harfi, Arapça film ve dizi altyazılarındaki en yaygın 50.000 kelime biçiminde (hermitdave/FrequencyWords, OpenSubtitles 2018), her biçim geçtiği kadar sayıldığında, 28 harf arasında sıklıkta 13. sıradadır ve bütün harflerin %3,2 kadarını oluşturur. Geçtiği yerlerin dağılımı: sonda (%79) ve tek başına (%21).
Dal harfi nasıl okunur
Dal harfinin okunuşu: d, "dal" kelimesindeki gibi. Arapça alfabe tablomuzun transliterasyonunda d diye yazılır. Tablonun bu harf için notu şöyle: Türkçedeki "d" gibi, dil dişlere değer.
Dal harfi geçen Arapça kelimeler
Bu 5 gündelik kelime, dal harfini gerçek yazıda gösterir. Harfin yeri: sonda (ولد ve يد); tek başına (دار, درس ve درب). İlk üçü, harfin çalışma kağıdına basılmış alıştırma kelimeleridir; diğerleri başka harflerin çalışma kağıtlarından ve Arapça telaffuz rehberimizden alınmıştır. Konulara göre daha fazla kelimeyi Arapça kelime listelerimizde bulabilirsiniz.
| Kelime | Transliterasyon | Anlamı | Dal harfinin yeri | Dinle |
|---|---|---|---|---|
| دار | dār | yuva | tek başına | |
| ولد | walad | oğlan | sonda | |
| يد | yad | el | sonda | |
| درس | dars | ders | tek başına | |
| درب | darb | yol | tek başına |
al- takısıyla dal harfi ve sayı değeri
Dal şemsi bir harftir, bu yüzden ondan önce belirlilik takısı al- içindeki l okunmaz: الدار, ad-dār diye söylenir; anlamı yuva (herhangi bir kelimeyi şemsi ve kameri harfler kontrol aracımızda deneyin).
Ebced değeri hem Meşrikî hem Mağribî sıraya göre 4 olarak hesaplanır; ebced hesaplayıcımız kelimelerin tamamını toplar. Dal harfi, Kur'an tilavetindeki beş kalkale harfinden de biridir, ق ط ب ج د: harekesi bir cezmle (sükûn) ya da cümle sonunda üzerinde durulduğu için düştüğünde, okuyanlar onu hafifçe sektirir; Wikipedia'nın tecvid maddesi de bunu böyle anlatır. Tecvid kuralları tablomuz onu renkle işaretler.
Dal harfine benzeyen harfler
Dal ve ذ zel aynı kancayı paylaşır ve onları yalnızca noktalar birbirinden ayırır:
- د dal: noktasız
- ذ zel: üstünde bir nokta
Dal, kalın d olan dad ض harfinin ince eşidir. دَرْب darb (yol) kelimesini parlak bir ünlüyle, ضَرْب ḍarb (vurma) kelimesini dili geriye çekerek söyleyin; dinleyen biri iki farklı kelime duymalıdır.
Dal harfini yazma alıştırması
Harfi ücretsiz dal harfi çalışma kağıdında (PDF, tek sayfa, 67 KB) üzerinden geçerek yazın; kağıtta harfin iki biçimi دار (dār), ولد (walad) ve يد (yad) kelimelerinin yanında basılıdır. Diğer 27 harfin kağıtları Arapça harf çalışma kağıtları sayfamızda.
Dal harfiyle başlayan kelimeler ve isimler: Danyal (Daniel) Arapça nasıl yazılır ve Davud (David) Arapça nasıl yazılır.
Sıkça sorulan sorular
Arapça dal harfi nasıl okunur?
Dal (د) harfinin okunuşu: d, "dal" kelimesindeki gibi. Transliterasyonda d diye yazılır. Alfabe tablomuzdaki not: Türkçedeki "d" gibi, dil dişlere değer.
Dal harfi sonraki harfe bitişir mi?
Hayır. Dal harfi, yalnızca kendisinden önceki harfe bitişen altı harften biridir: ا د ذ ر ز و. İki biçimi vardır: hiçbir harf ona bitişmediğinde د, bitişen bir harften sonra د; ondan sonraki harf ise her zaman kelimenin yeni bir parçasını başlatır.
Dal şemsi harf mi, kameri harf mi?
Şemsi harftir. Dal harfinden önce al- takısındaki l okunmaz ve harf şeddeli okunur; bu yüzden الدار, ad-dār diye söylenir (yuva).
Hangi Arap harfleri dal harfine benzer?
د dal (noktasız) ve ذ zel (üstünde bir nokta). Aynı biçimi paylaşırlar, yalnızca noktaları farklıdır.