Arapçada aile عائلة (ʿāʾila), daha küçük hane halkı için ise أسرة (usra) demektir. Arapça ardından her akrabayı tarafına göre ayırır: babanızın erkek kardeşi عم (ʿamm), annenizin erkek kardeşi خال (khāl) olur ve bu tek ayrım, İngilizcenin cousin (kuzen) dediği akraba için Arapçaya sekiz ayrı kelime kazandırır.
Arapça aile kelimelerinin İngilizce listelerinin çoğu size bir sütun Arapçanın yanında bir sütun İngilizce verir; bu, sekiz farklı Arapça kelimenin hepsi "cousin" olarak karşınıza çıkana ve birini seçmek zorunda kalana kadar işe yarar. Aşağıdaki tablolar her terimi, tam olarak kastettiği akrabayla eşleştiriyor.
| Akraba | Arapça | Transliterasyon | Notlar |
|---|---|---|---|
| aile (geniş anlamda) | عائلة | ʿāʾila | Hısımlar dahil, akrabanız olan herkes |
| hane halkı, çekirdek aile | أسرة | usra | Yalnızca anne baba ve çocuklar. Resmî formlardaki kelime |
| akrabalar | أقارب | aqārib | قريب (qarīb), yani akraba kelimesinin çoğulu |
| anne baba | والدان | wālidān | İkil (tesniye) biçim. Konuşmada insanlar الأهل (al-ahl) der |
| baba | أب | ab | والد (wālid) resmî belgelerde |
| anne | أم | umm | والدة (wālida) resmî belgelerde |
| oğul | ابن | ibn | ولد (walad) erkek çocuk anlamına da gelir |
| kız evlat | بنت | bint | ابنة (ibna) resmî yazı dilindeki biçimdir |
| erkek kardeş | أخ | akh | Çoğulu إخوة (ikhwa) |
| kız kardeş | أخت | ukht | Çoğulu أخوات (akhawāt) |
| dede | جد | jadd | Her iki taraf için. Arapça bunu ayırmaz |
| nine | جدة | jadda | Her iki taraf için |
| erkek torun | حفيد | ḥafīd | Çoğulu أحفاد (aḥfād) |
| kız torun | حفيدة | ḥafīda | |
| koca | زوج | zawj | |
| karı, eş | زوجة | zawja | |
| babanın erkek kardeşi (amca) | عم | ʿamm | Anne tarafı için asla kullanılmaz |
| babanın kız kardeşi (hala) | عمة | ʿamma | |
| annenin erkek kardeşi (dayı) | خال | khāl | Baba tarafı için asla kullanılmaz |
| annenin kız kardeşi (teyze) | خالة | khāla | |
| yeğen, erkek kardeşin oğlu | ابن أخ | ibn akh | Tek bir kelime yok. Arapça kardeşin oğlu der |
| yeğen, kız kardeşin oğlu | ابن أخت | ibn ukht | |
| yeğen, erkek kardeşin kızı | بنت أخ | bint akh | |
| yeğen, kız kardeşin kızı | بنت أخت | bint ukht |
Arapçada kuzen için neden sekiz kelime var
Arapçada kuzen için bir kelime yoktur. Bunun yerine akrabayı, oğul ya da kız kelimesini dört amca, dayı, hala ve teyze kelimesinden biriyle birleştirerek adlandırır; bu da birinci dereceden bir kuzenin size akraba olabileceği sekiz yolu karşılayan sekiz terim ortaya çıkarır. İngilizce bu sekizini tek bir kelimede toplar ve gerisini atar. Arapça ise bu bilgiyi korur; böylece بنت خالتي (bint khālatī) diyen birini duyan kişi, başka bir şey söylenmeden kişinin anne tarafından olduğunu zaten bilir.
| Tam olarak hangi akraba | Arapça | Transliterasyon | Kelimesi kelimesine |
|---|---|---|---|
| Babanın erkek kardeşinin oğlu | ابن عم | ibn ʿamm | amcanın oğlu |
| Babanın erkek kardeşinin kızı | بنت عم | bint ʿamm | amcanın kızı |
| Babanın kız kardeşinin oğlu | ابن عمة | ibn ʿamma | halanın oğlu |
| Babanın kız kardeşinin kızı | بنت عمة | bint ʿamma | halanın kızı |
| Annenin erkek kardeşinin oğlu | ابن خال | ibn khāl | dayının oğlu |
| Annenin erkek kardeşinin kızı | بنت خال | bint khāl | dayının kızı |
| Annenin kız kardeşinin oğlu | ابن خالة | ibn khāla | teyzenin oğlu |
| Annenin kız kardeşinin kızı | بنت خالة | bint khāla | teyzenin kızı |
"Kuzenim" demek için iyelik ekini birinci kelimeye değil, ikinci kelimeye eklersiniz: ابن عمي (ibn ʿammī), amcamın oğlu demektir. Belirlilik takısını da birinci kelimeye koymayın. ابن العم (ibn al-ʿamm) doğrudur, الابن عم ise yanlıştır. İki kelime bir إضافة (iḍāfa), yani isim tamlaması oluşturur ve bir iḍāfa'da belirlilik takısını yalnızca son kelime alabilir.
Körfez'de hazırlıklı olmanız gereken bir kullanım: bir erkek, gerçekten babasının erkek kardeşinin kızı olsun ya da olmasın, karısından بنت العم (bint al-ʿamm) diye söz edebilir. Bu, adını kullanmadan ondan söz etmenin kibar bir yoludur.
Arapça hısımlık kelimeleri ve her birinin kastettiği akraba
Arapçada hukuken en önemli dört hısım için ayrı birer kelime, geri kalanlar için ise ifadeler vardır. حم (ḥam) ve حماة (ḥamāh) eşinizin anne babasıdır, صهر (ṣihr) kızınızın kocası, كنة (kanna) ise oğlunuzun karısıdır. Eşin kardeşleri "kocanın erkek kardeşi" gibi ifadelerle adlandırılır; bunlar için kelimeler türetmiş olan lehçeler hariç.
| Tam olarak hangi akraba | Arapça | Transliterasyon | Notlar |
|---|---|---|---|
| Kayınpeder | حم | ḥam | Ek aldığında حمو (ḥamū) olur. حما (ḥamā) gündelik biçimdir |
| Kayınvalide | حماة | ḥamāh | Levanten konuşmasında حماية (ḥamāya) da denir |
| Kızınızın kocası | صهر | ṣihr | Anlamı genişleyerek aileye evlilikle katılan her erkeği kapsar |
| Oğlunuzun karısı | كنة | kanna | |
| Kocanın erkek kardeşi | أخو الزوج | akhū al-zawj | Modern Standart Arapçada tek bir kelimesi yok |
| Karının erkek kardeşi | أخو الزوجة | akhū al-zawja | نسيب (nasīb) Levanten ve Mısır konuşmasında |
| Kocanın kız kardeşi | أخت الزوج | ukht al-zawj | |
| Karının kız kardeşi | أخت الزوجة | ukht al-zawja | |
| Kocanızın erkek kardeşinin karısı | سلفة | silfa | Lehçe kelimesi, Modern Standart Arapça değil. Kardeşlerle evli iki kadının birbirine dediği |
| Karınızın kız kardeşinin kocası | عديل | ʿadīl | Lehçe kelimesi. Kız kardeşlerle evli iki erkeğin birbirine dediği |
| Hısımlar, topluca | أنسباء | ansibāʾ | نسايب (nasāyib) konuşmada |
| Üvey baba | زوج الأم | zawj al-umm | Kelimesi kelimesine annenin kocası |
| Üvey anne | زوجة الأب | zawjat al-ab |
Gerçekte duyduğunuz biçimler: iyelik ekli aile kelimeleri
Konuşmada kimse أب (ab) demez. Aile kelimeleri neredeyse her zaman iyelik ekiyle söylenir; bu yüzden kulağınıza ulaşan, sözlükteki yalın isim değil, أبوك (abūk), yani babanızdır. Yalnızca sözlük biçimini öğrenirseniz bir aile kelimesini kağıt üzerinde okursunuz, ama biri size söylediğinde duymazsınız.
| Sözlük biçimi | benim ... | senin ... (erkeğe hitapta) | senin ... (kadına hitapta) |
|---|---|---|---|
| أب ab, baba | أبي abī | أبوك abūk | أبوكِ abūki |
| أم umm, anne | أمي ummī | أمك ummak | أمكِ ummik |
| أخ akh, erkek kardeş | أخي akhī | أخوك akhūk | أخوكِ akhūki |
| أخت ukht, kız kardeş | أختي ukhtī | أختك ukhtak | أختكِ ukhtik |
| ابن ibn, oğul | ابني ibnī | ابنك ibnak | ابنكِ ibnik |
| بنت bint, kız evlat | بنتي bintī | بنتك bintak | بنتكِ bintik |
| جد jadd, dede | جدي jaddī | جدك jaddak | جدكِ jaddik |
| عم ʿamm, amca | عمي ʿammī | عمك ʿammak | عمكِ ʿammik |
| خالة khāla, teyze | خالتي khālatī | خالتك khālatak | خالتكِ khālatik |
| حم ḥam, kayınpeder | حمي ḥamī | حموك ḥamūk | حموكِ ḥamūki |
| زوجة zawja, eş (karı) | زوجتي zawjatī | زوجتك zawjatak | — |
Bu satırlardan üçü diğerlerinden farklı davranır ve bu bir yazım hatası değildir. أب, أخ ve حم gramercilerin الأسماء الخمسة (al-asmāʾ al-khamsa), yani beş isim dediği gruba aittir. Bu isimler ek aldığında yalnızca bir son ek kazanmaz; gramer halini taşıyan uzun bir ünlü kazanırlar. Böylece أب özne olarak أبو, nesne olarak أبا, harf-i cerden sonra أبي olur. Özne olarak babanız أبوك (abūk) iken مع (maʿa, ile) sonrasında أبيك (abīk) olur. "Benim" anlamındaki ـي eki ise her şeyi yutan istisnadır: أبي (abī) ve أخي (akhī); görünürde hiçbir uzun ünlü yoktur.
ة harfine de dikkat edin. Yuvarlak te (tāʾ marbūṭa) ile biten kelimeler, herhangi bir ek aldıkları anda onu açık bir ت harfine çevirir; bu yüzden خالة (khāla), khālaī değil خالتي (khālatī) olur. Aynı kural dildeki diğer tüm ekler için de geçerlidir; Arapça iyelik eklerinin tam tablosu on iki ekin hepsini yalın bir isim üzerinde gösteriyor.
Bu tablolar nasıl okunur
Her satırı soldan sağa okuyun: önce akraba, sonra Arap harfleriyle yazılışı, ardından transliterasyonu. Arapça, bir mesajda ya da bir formda göründüğü gibi harekesiz yazılmıştır; bu yüzden ünlüler transliterasyon sütunundadır. Uzun ünlülerin üzerinde bir çizgi (ā, ī, ū), kalın ünsüzlerin altında bir nokta (ṣ, ḍ, ṭ, ḥ) bulunur; ʿ ayn harfini, ʾ ise hemzeyi gösterir. Bu tek sistem bütün sayfa boyunca geçerlidir.
İyelik ekli biçimler, duyduğunuz biçim olan vakıf (duraklama) haliyle verilmiştir. Tam harekeli Modern Standart Arapça sona bir hal ünlüsü ekler; bu yüzden أبوك Kur'an tilavetinde ya da bir haber yayınında abūka, her sohbette ise abūk diye okunur. İkisi de aynı kelimedir. Kısa olanı söyleyin.
Bir yabancıya ʿamm ya da khāla demek
Akrabalık kelimeleri, hiç akrabanız olmayan insanlara hitap etmenin de olağan kibar yoludur. Sayfanın ilk günden kullanacağınız kısmı burasıdır. Aşağı yukarı babanız yaşındaki bir erkeğe عمي (ʿammī) ya da Levanten ve Mısır konuşmasında عمو (ʿammo) denir. Aynı kuşaktan bir kadına خالة (khāla) ya da خالتي (khāltī) denir. Kendi yaşınıza daha yakın birine أخي (akhī) ya da أختي (ukhtī) denir. Bu, bakkalı, taksi şoförünü ve gün içinde konuştuğunuz hemen herkesi kapsar.
Levanten Arapçası bir adım daha ileri gider ve hitabı tersine de kullanır. Yaşlı bir erkek küçük bir çocuğa da عمو (ʿammo) der; yani kelime iki yönde de işler ve kabaca "sen benim amcamsın" değil, "seninle aramızda amca-yeğen ilişkisi var" anlamına gelir. Mısırlı çocuklar bir aile dostu için ayrıca doğrudan Fransızca tante kelimesinden alınmış طنط (ṭanṭ) kelimesini kullanır. Bunların hiçbiri ders kitaplarında yoktur ve indikten sonraki bir saat içinde duyarsınız.
Lehçelerde neler değişir
Akrabalık sisteminin kendisi her yerde aynıdır; yalnızca telaffuz ve birkaç gündelik kelime değişir. Her lehçe baba ve anne tarafı ayrımını korur; bu yüzden عم ve خال Fas'tan Umman'a aynı anlama gelir. Değişen, aile kelimesinin kendisi ve küçük çocukların anne babaları için kullandığı kelimelerdir. Arapçada ailenin nasıl söylendiğini önce Beyrut'ta, sonra Kahire'de sorarsanız tek bir kelimenin iki telaffuzunu duyarsınız.
Levanten Arapçasında aile için عيلة (ʿēle), anne babam için أهلي (ahlī) denir; Lübnan ve Suriye'de annem için إمي (immi), babam için بيي (bayyi) kullanılır. Erkek kardeşim çoğu zaman akhī yerine خيي (khayyi) olur. Mısır Arapçası عيلة (ʿēla) kelimesini korur ve أبويا (abūya) ile أمي (ummi) kullanır; çocuklar arasında her yerde بابا ve ماما denir. Körfez Arapçası konuşanlar bir anne ya da babaya seslenirken يبه (yuba) ve يمه (yumma) kullanır; bu biçimler çalıştığınız hiçbir şeye benzemeyecektir. Levanten lehçe ailesi ve Körfez Arapçası (Khaleeji) kaynakları sayfalarımız daha geniş kelime farklarını ele alıyor.
Geriye gerçek bir tuzak kalıyor ve bu bir telaffuz tuzağı değil. عم ve خال kelimelerini "uncle" kelimesinin iki yazılışı gibi görmek başınızı derde sokar: annenizin erkek kardeşine عمي derseniz bir aksan hatası yapmış olmazsınız; odadakilere onun babanızın erkek kardeşi olduğunu söylemiş olursunuz. Amca, dayı, hala ve teyze karşılığı dört kelimeyi, her birini kendi tarafıyla birlikte dörtlü bir set olarak öğrenin; sekiz kuzen terimi kendiliğinden oluşur.
Diğer Arapça başvuru tabloları
Bu sayfa, baştan sona okumak için değil, bir şeye bakmak için hazırladığımız tablolardan biridir:
- Arapça haftanın günleri: Modern Standart Arapçada ve dört lehçede, haftanın hangi gün başladığına dair ülke ülke cevapla
- Çoğul halleriyle Arapça renkler: diğer tüm listelerin atladığı çoğullar dahil
- Gündelik durumlar için Arapça ifadeler: bu aile kelimelerinin içinde kullanılacağı cümleler için
- İndirilebilir Arapça kelime listeleri: düz dosya ya da hazır Anki destesi olarak
Sıkça sorulan sorular
Arapçada aile ne demek?
İki kelime var ve birbirinin yerine kullanılmazlar. Ayn-elif-hemze-lam-yuvarlak te ile yazılan aa'ila geniş ailedir: anne baba, çocuklar, büyükanne ve büyükbabalar, kuzenler, hısımlar. Usra ise hane halkıdır, yani yalnızca anne baba ve çocukları; resmî formlarda ve nüfus sayımında karşınıza çıkan kelime budur. Ahl ise konuşmada kullanılan üçüncü bir seçenektir ve benim insanlarım ya da benim yakınlarım anlamına daha yakındır.
Arapçada ailem nasıl denir?
Aa'ilati; aa'ila ile benim anlamındaki -i ekinden oluşur. Hane halkı anlamında usrati de aynı şekilde kurulur. Konuşmada lehçe biçimlerini çok daha sık duyarsınız: Levanten Arapçasında 'eelti, Mısır Arapçasında 'elti; ikisi de aynı kökten gelir. Benim insanlarım anlamındaki ahli de aynı şekilde kullanılır ve gündelik konuşmada hepsinden yaygındır.
Lübnan Arapçasında aile nasıl denir?
Ayn-ye-lam-yuvarlak te ile yazılan 'eele; ailem ise 'eelti'dir. Bu, Modern Standart Arapçadaki aa'ila kelimesinin hemzesi düşmüş ve ünlüsü kısalmış halidir; Levanten Arapçası bu kalıbı düzenli olarak böyle işler. Lübnan'da ahl ve ahli de aynı sıklıkta kullanılır; yaşlı konuşanlar ayrıca bütün bir geniş aileyi anlatmak için ev anlamındaki dar kelimesini kullanır.
Arapçada amm ile khaal arasındaki fark nedir?
Amm babanızın erkek kardeşi, khaal ise annenizin erkek kardeşidir. Arapçada ikisini birden karşılayan bir kelime yoktur; bu yüzden İngilizcedeki uncle kelimesi, kişinin ailenin hangi tarafından olduğu bilinmeden çevrilemez. Aynı ayrım hala ve teyzelerde de geçerlidir: amma babanın kız kardeşi, khaala annenin kız kardeşidir. Bu ayrım kuzen için de sekiz ayrı Arapça kelime ortaya çıkarır.
Arapçada kuzen nasıl denir?
Arapçada kuzen için tek bir kelime yoktur. Akrabayı adlandırırsınız: ibn amm babanın erkek kardeşinin oğlu, bint khaala annenin kız kardeşinin kızıdır; iki cinsiyet ile dört amca, dayı, hala ve teyze çarpıldığında toplam sekiz bileşim çıkar. Gevşek konuşmada ibn ammi herhangi bir kuzen, hatta bir arkadaş için de kullanılır; ama okuyacağınız ve akrabalık önemli olduğunda insanların kullandığı biçim kesin olanıdır.