اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa) fiili "-ebilmek, gücü yetmek" anlamına gelir. ط و ع (ṭ-w-ʿ) kökünden ecvef bir X. bab fiilidir: mazide اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa), muzaride يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu), emirde اِسْتَطِعْ (istaṭiʿ). Aşağıdaki tablolar bu fiilin 13 şahsın tamamında etken ve edilgen (meçhul) çekimini, ism-i fail, ism-i meful ve mastarıyla birlikte harekeli olarak veriyor.
Bu sayfadaki her istaṭāʿa biçimi Arapça fiil çekim aracımızın kullandığı motordan geliyor ve düzenli X. bab mastarı اِسْتِطَاعَة (istiṭāʿa) dahil, Wiktionary'nin اِسْتَطَاعَ çekim tablosu ile karşılaştırılarak kontrol edildi.
Bir bakışta istaṭāʿa
| Kök | ط و ع (ṭ-w-ʿ), ṭāʾ harfi ile başlar |
| Bab | X. bab, kalıbı اِسْتَفْعَلَ (istafʿala) |
| Fiil türü | ecvef |
| Mazi, o (erkek) | اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa) |
| Muzari, o (erkek) | يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu) |
| Emir, sen (erkek) | اِسْتَطِعْ (istaṭiʿ) |
| İsm-i fail | مُسْتَطِيع (mustaṭīʿ) |
| İsm-i meful | مُسْتَطَاع (mustaṭāʿ) |
| Mastar (maṣdar) | اِسْتِطَاعَة (istiṭāʿa) |
İstaṭāʿa fiilinin mazisi (geçmiş zaman)
Mazide (al-māḍī) istaṭāʿa fiilinin iki gövdesi vardır: ünlüyle başlayan bir sonekten önce istaṭāʿ- (اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa), اِسْتَطَاعَتْ (istaṭāʿat)), ünsüzle başlayan bir sonekten önce istaṭaʿ- (اِسْتَطَعْتُ (istaṭaʿtu), اِسْتَطَعْنَ (istaṭaʿna)).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | اِسْتَطَعْتُ | istaṭaʿtu |
| biz · نحن naḥnu | اِسْتَطَعْنَا | istaṭaʿnā |
| sen (erkek) · أنت anta | اِسْتَطَعْتَ | istaṭaʿta |
| sen (kadın) · أنت anti | اِسْتَطَعْتِ | istaṭaʿti |
| siz ikiniz · أنتما antumā | اِسْتَطَعْتُمَا | istaṭaʿtumā |
| siz (erkek) · أنتم antum | اِسْتَطَعْتُمْ | istaṭaʿtum |
| siz (kadın) · أنتن antunna | اِسْتَطَعْتُنَّ | istaṭaʿtunna |
| o (erkek) · هو huwa | اِسْتَطَاعَ | istaṭāʿa |
| o (kadın) · هي hiya | اِسْتَطَاعَتْ | istaṭāʿat |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | اِسْتَطَاعَا | istaṭāʿā |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | اِسْتَطَاعَتَا | istaṭāʿatā |
| onlar (erkek) · هم hum | اِسْتَطَاعُوا | istaṭāʿū |
| onlar (kadın) · هن hunna | اِسْتَطَعْنَ | istaṭaʿna |
İstaṭāʿa fiilinin muzarisi (şimdiki-geniş zaman)
Muzaride (al-muḍāriʿ) istaṭāʿa fiilinin gövdesinde uzun bir ünlü vardır, -staṭīʿ-; bu ünlü dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu) ama يَسْتَطِعْنَ (yastaṭiʿna).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَسْتَطِيعُ | astaṭīʿu |
| biz · نحن naḥnu | نَسْتَطِيعُ | nastaṭīʿu |
| sen (erkek) · أنت anta | تَسْتَطِيعُ | tastaṭīʿu |
| sen (kadın) · أنت anti | تَسْتَطِيعِينَ | tastaṭīʿīna |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَسْتَطِيعَانِ | tastaṭīʿāni |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَسْتَطِيعُونَ | tastaṭīʿūna |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَسْتَطِعْنَ | tastaṭiʿna |
| o (erkek) · هو huwa | يَسْتَطِيعُ | yastaṭīʿu |
| o (kadın) · هي hiya | تَسْتَطِيعُ | tastaṭīʿu |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَسْتَطِيعَانِ | yastaṭīʿāni |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَسْتَطِيعَانِ | tastaṭīʿāni |
| onlar (erkek) · هم hum | يَسْتَطِيعُونَ | yastaṭīʿūna |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَسْتَطِعْنَ | yastaṭiʿna |
İstaṭāʿa fiilinin mansub ve meczum muzarisi
Meczum muzaride, arkasından ek gelmeyen her yerde gövdenin uzun ünlüsü kısalır: لم (lam, -medi) edatından sonra "o (erkek)" biçimi يَسْتَطِعْ (yastaṭiʿ) olur; لن (lan, -meyecek) edatından sonraki mansub muzari ise uzun ünlüyü korur: يَسْتَطِيعَ (yastaṭīʿa).
| Şahıs | Mansub muzari | Meczum muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | أَسْتَطِيعَ (astaṭīʿa) | أَسْتَطِعْ (astaṭiʿ) |
| biz · نحن naḥnu | نَسْتَطِيعَ (nastaṭīʿa) | نَسْتَطِعْ (nastaṭiʿ) |
| sen (erkek) · أنت anta | تَسْتَطِيعَ (tastaṭīʿa) | تَسْتَطِعْ (tastaṭiʿ) |
| sen (kadın) · أنت anti | تَسْتَطِيعِي (tastaṭīʿī) | تَسْتَطِيعِي (tastaṭīʿī) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | تَسْتَطِيعَا (tastaṭīʿā) | تَسْتَطِيعَا (tastaṭīʿā) |
| siz (erkek) · أنتم antum | تَسْتَطِيعُوا (tastaṭīʿū) | تَسْتَطِيعُوا (tastaṭīʿū) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | تَسْتَطِعْنَ (tastaṭiʿna) | تَسْتَطِعْنَ (tastaṭiʿna) |
| o (erkek) · هو huwa | يَسْتَطِيعَ (yastaṭīʿa) | يَسْتَطِعْ (yastaṭiʿ) |
| o (kadın) · هي hiya | تَسْتَطِيعَ (tastaṭīʿa) | تَسْتَطِعْ (tastaṭiʿ) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | يَسْتَطِيعَا (yastaṭīʿā) | يَسْتَطِيعَا (yastaṭīʿā) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | تَسْتَطِيعَا (tastaṭīʿā) | تَسْتَطِيعَا (tastaṭīʿā) |
| onlar (erkek) · هم hum | يَسْتَطِيعُوا (yastaṭīʿū) | يَسْتَطِيعُوا (yastaṭīʿū) |
| onlar (kadın) · هن hunna | يَسْتَطِعْنَ (yastaṭiʿna) | يَسْتَطِعْنَ (yastaṭiʿna) |
İstaṭāʿa fiilinin emri
X. babın emri, meczum تَسْتَطِعْ (tastaṭiʿ) biçiminin önekini atar ve önüne bir vasıl hemzesi getirir: bir erkeğe اِسْتَطِعْ (istaṭiʿ), bir kadına اِسْتَطِيعِي (istaṭīʿī), bir gruba اِسْتَطِيعُوا (istaṭīʿū).
| Şahıs | Arapça | Transliterasyon |
|---|---|---|
| sen (erkek) · أنت anta | اِسْتَطِعْ | istaṭiʿ |
| sen (kadın) · أنت anti | اِسْتَطِيعِي | istaṭīʿī |
| siz ikiniz · أنتما antumā | اِسْتَطِيعَا | istaṭīʿā |
| siz (erkek) · أنتم antum | اِسْتَطِيعُوا | istaṭīʿū |
| siz (kadın) · أنتن antunna | اِسْتَطِعْنَ | istaṭiʿna |
İstaṭāʿa fiilinin meçhulü (edilgen)
Meçhulde istaṭāʿa fiilinin illetli orta harfi mazide ī (اُسْتُطِيعَ (ustuṭīʿa)), muzaride ā olur (يُسْتَطَاعُ (yustaṭāʿu)).
| Şahıs | Meçhul mazi | Meçhul muzari |
|---|---|---|
| ben · أنا anā | اُسْتُطِعْتُ (ustuṭiʿtu) | أُسْتَطَاعُ (ustaṭāʿu) |
| biz · نحن naḥnu | اُسْتُطِعْنَا (ustuṭiʿnā) | نُسْتَطَاعُ (nustaṭāʿu) |
| sen (erkek) · أنت anta | اُسْتُطِعْتَ (ustuṭiʿta) | تُسْتَطَاعُ (tustaṭāʿu) |
| sen (kadın) · أنت anti | اُسْتُطِعْتِ (ustuṭiʿti) | تُسْتَطَاعِينَ (tustaṭāʿīna) |
| siz ikiniz · أنتما antumā | اُسْتُطِعْتُمَا (ustuṭiʿtumā) | تُسْتَطَاعَانِ (tustaṭāʿāni) |
| siz (erkek) · أنتم antum | اُسْتُطِعْتُمْ (ustuṭiʿtum) | تُسْتَطَاعُونَ (tustaṭāʿūna) |
| siz (kadın) · أنتن antunna | اُسْتُطِعْتُنَّ (ustuṭiʿtunna) | تُسْتَطَعْنَ (tustaṭaʿna) |
| o (erkek) · هو huwa | اُسْتُطِيعَ (ustuṭīʿa) | يُسْتَطَاعُ (yustaṭāʿu) |
| o (kadın) · هي hiya | اُسْتُطِيعَتْ (ustuṭīʿat) | تُسْتَطَاعُ (tustaṭāʿu) |
| onlar ikisi (erkek) · هما humā | اُسْتُطِيعَا (ustuṭīʿā) | يُسْتَطَاعَانِ (yustaṭāʿāni) |
| onlar ikisi (kadın) · هما humā | اُسْتُطِيعَتَا (ustuṭīʿatā) | تُسْتَطَاعَانِ (tustaṭāʿāni) |
| onlar (erkek) · هم hum | اُسْتُطِيعُوا (ustuṭīʿū) | يُسْتَطَاعُونَ (yustaṭāʿūna) |
| onlar (kadın) · هن hunna | اُسْتُطِعْنَ (ustuṭiʿna) | يُسْتَطَعْنَ (yustaṭaʿna) |
İstaṭāʿa fiilinin ism-i fail, ism-i meful ve mastar biçimleri
X. babın ism-i faili, önek yerine mu- alan muzari gövdesidir: يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu), مُسْتَطِيع (mustaṭīʿ) biçimini verir. İsm-i meful, ism-i failde ī olan yerde ā taşır: مُسْتَطَاع (mustaṭāʿ). Mastar (maṣdar) اِسْتِطَاعَة (istiṭāʿa) biçimidir: X. babın istifʿāl kalıbı, illetli harf düşmüş ve sona -a eklenmiş olarak. Önerdiğimiz Arapça gramer kitapları on kalıbın hepsini daha ayrıntılı anlatıyor.
İstaṭāʿa neden böyle çekilir
اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa) fiilinin orta kök harfi illetli bir harf olan و (w) harfidir; gramerlerin bu fiile ecvef demesinin sebebi budur. Bu harf X. babda hiçbir zaman ünsüz olarak görünmez. Hece açık kaldığında uzun ünlüye dönüşür (اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa), يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu)); ünsüzle başlayan bir ek heceyi kapattığında ünlü kısadır (اِسْتَطَعْتُ (istaṭaʿtu), يَسْتَطِعْ (yastaṭiʿ)). Bu yüzden istaṭāʿa fiilinin iki mazi gövdesi vardır: istaṭāʿ- ve istaṭaʿ-.
X. bab kökün önüne ista- getirir (istafʿala) ve çoğu zaman bir şeyi aramak, istemek ya da bir şeyi öyle saymak anlamı taşır. Vasıl hemzesiyle başlar, muzarisi يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu). İstakhdama (kullanmak) ve istamarra (devam etmek) fiilleri de aynı X. bab kalıbıyla kurulur.
Cümle içinde istaṭāʿa
لا يستطيع القفز.
Zıplayamıyor.
Fiil: يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu), muzari, o (erkek). Kaynak: Tatoeba cümlesi 11654503, ekleyen dididodo (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri bizim; Tatoeba'daki İngilizce çeviriden yapıldı.
استطعت الدخول.
İçeri girmeyi başardım.
Fiil: اِسْتَطَعْتُ (istaṭaʿtu), mazi, ben. Kaynak: Tatoeba cümlesi 608047, ekleyen Samer (CC BY 2.0 FR); Arapçası yayımlandığı gibi, harekesiz. Türkçe çeviri de Tatoeba'dan.
Sıkça sorulan sorular
Arapça istaṭāʿa fiilinin muzarisi nedir?
اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa) fiilinin muzarisi o (erkek) için يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu), ben için أَسْتَطِيعُ (astaṭīʿu), sen (erkek) için تَسْتَطِيعُ (tastaṭīʿu) biçimindedir. Gövdedeki uzun ünlü, dişil çoğulun -na ekinden önce kısalır: يَسْتَطِعْنَ (yastaṭiʿna).
Arapça istaṭāʿa fiilinin mastarı (maṣdar) nedir?
اِسْتِطَاعَة (istiṭāʿa); X. babın istifʿāl kalıbına göre. İsm-i faili مُسْتَطِيع (mustaṭīʿ), ism-i mefulü مُسْتَطَاع (mustaṭāʿ).
Arapçada istaṭāʿa düzenli bir fiil mi?
Ecvef bir fiil olarak düzenlidir: orta kök harfi uzun bir ünlüye (اِسْتَطَاعَ (istaṭāʿa), يَسْتَطِيعُ (yastaṭīʿu)) ya da ünsüzle başlayan bir ekten önce kısa bir ünlüye (اِسْتَطَعْتُ (istaṭaʿtu)) dönüşür.