Arapça Lehçeleri > Arap Lehçeleri Haritası
Arapça lehçeleri beş ana gruba ayrılır ve bu Arap lehçeleri haritasında her grubun kendi rengi vardır: Kuzey Afrika boyunca Mağrip, Mısır ve Sudan'da Nil Vadisi, Suriye, Lübnan, Ürdün ve Filistin'de Levanten, Irak'ta Mezopotamya ve Arabistan boyunca Arap Yarımadası. Çad Arapçasının altıncı bir rengi var. Bir ülkenin lehçesini ve gündelik üç sözcüğünü görmek için o ülkeye dokunun.
Haritada bir ülkeye dokunun ya da listeden seçin: o ülkenin lehçesini, kaç kişinin konuştuğunu ve orada "nasılsın", "ne" ve "istiyorum" sözlerinin nasıl söylendiğini görün.
Fas
Mağrip grubu
Lehçe: Fas Arapçası (Darija)
Fas Arapçası: tüm ülkelerde 40 milyon konuşur
- Ne?
- شنو shno
- İstiyorum
- بغيت bghit
Cezayir
Mağrip grubu
Lehçe: Cezayir Arapçası (Darja)
Cezayir Arapçası: tüm ülkelerde 42 milyon konuşur
- Ne?
- واش wesh
- İstiyorum
- نحب nhebb (severim, isterim)
Tunus
Mağrip grubu
Lehçe: Tunus Arapçası (Tounsi)
Tunus Arapçası: tüm ülkelerde 12,5 milyon konuşur
- Ne?
- شنوة shnuwa
- İstiyorum
- نحب nheb
Libya
Mağrip grubu
Lehçe: Libya Arapçası
Libya Arapçası: tüm ülkelerde 6,1 milyon konuşur
Lehçe sayfalarımızda bu lehçe için bu üç sözcük henüz yok.
Moritanya
Mağrip grubu
Lehçe: Hassaniye Arapçası
Hassaniye Arapçası: tüm ülkelerde 5,6 milyon konuşur
Lehçe sayfalarımızda bu lehçe için bu üç sözcük henüz yok.
Batı Sahra
Mağrip grubu
Lehçe: Hassaniye Arapçası
Hassaniye Arapçası: tüm ülkelerde 5,6 milyon konuşur
Lehçe sayfalarımızda bu lehçe için bu üç sözcük henüz yok.
Mısır
Nil Vadisi grubu
Lehçe: Mısır Arapçası
Mısır Arapçası: tüm ülkelerde 119 milyon konuşur
- Nasılsın?
- إزيك izzayyak
- Ne?
- إيه eh
- İstiyorum
- عايز ʿayiz
Sudan
Nil Vadisi grubu
Lehçe: Sudan Arapçası
Sudan Arapçası: tüm ülkelerde 52 milyon konuşur
- Nasılsın?
- إنت كيف inta keif (erkeğe)
- Ne?
- شنو shinu
- İstiyorum
- أنا داير ana dayir (erkek söyler)
Suriye
Levanten grubu
Lehçe: Suriye Arapçası (Levanten)
Bu ülkede Levanten Arapçası: 21 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيفك kifak / kifik (erkeğe / kadına)
- Ne?
- شو shu
- İstiyorum
- بدي baddi
Lübnan
Levanten grubu
Lehçe: Lübnan Arapçası (Levanten)
Bu ülkede Levanten Arapçası: 5,4 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيفك kifak / kifik (erkeğe / kadına)
- Ne?
- شو shu
- İstiyorum
- بدي baddi
Ürdün
Levanten grubu
Lehçe: Ürdün Arapçası (Levanten)
Bu ülkede Levanten Arapçası: 12 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيفك keefak
- Ne?
- شو shu
- İstiyorum
- بدي biddi
Filistin
Levanten grubu
Lehçe: Filistin Arapçası (Levanten)
Bu ülkede Levanten Arapçası: 5,0 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيف حالك kif halak (erkeğe)
- Ne?
- شو shu
- İstiyorum
- بدي biddi
Irak
Mezopotamya grubu
Lehçe: Irak Arapçası
Irak Arapçası: tüm ülkelerde 32 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شلونك shlonak
Kuveyt
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Kuveyt Arapçası (Körfez)
Körfez Arapçası: tüm ülkelerde 11 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شلونك shlonak (erkeğe)
- Ne?
- شنو shinu
- İstiyorum
- أبي abi
Bahreyn
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Bahreyn Arapçası (Körfez)
Körfez Arapçası: tüm ülkelerde 11 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شلونك shlonak (erkeğe)
- Ne?
- شنو shinu
- İstiyorum
- أبي abi
Katar
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Katar Arapçası (Körfez)
Körfez Arapçası: tüm ülkelerde 11 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شلونك shlonik (erkeğe)
- İstiyorum
- أبي abi
Birleşik Arap Emirlikleri
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Emirlik Arapçası (Körfez)
Körfez Arapçası: tüm ülkelerde 11 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شحالك shahalak (erkeğe)
- Ne?
- شو shu
Suudi Arabistan
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Necd ve Hicaz Arapçası
Necd Arapçası: tüm ülkelerde 19 milyon konuşur
Hicaz Arapçası: tüm ülkelerde 11 milyon konuşur
- Nasılsın?
- شلونك shlonak (Necd ağzı, Riyad); كيف حالك kayf halak (Hicaz ağzı, Cidde)
- Ne?
- وش wesh (Necd ağzı, Riyad); إيش esh (Hicaz ağzı, Cidde)
- İstiyorum
- أبي abi (Necd ağzı, Riyad); أبغى abgha (Hicaz ağzı, Cidde)
Umman
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Umman Arapçası
Umman Arapçası: tüm ülkelerde 3,2 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيف حالك kef halak (erkeğe)
- Ne?
- مو mu (Maskat ve iç bölge kasabaları)
- İstiyorum
- باغي baaghi (erkek söyler)
Yemen
Arap Yarımadası grubu
Lehçe: Yemen Arapçası
Yemen Arapçası: tüm ülkelerde 30 milyon konuşur
- Nasılsın?
- كيف حالك kayf halak
- Ne?
- أيش aysh
- İstiyorum
- أشتي ashti (San'a ağzı)
Çad
Çad grubu
Lehçe: Çad Arapçası
Çad Arapçası: tüm ülkelerde 8,3 milyon konuşur
Lehçe sayfalarımızda bu lehçe için bu üç sözcük henüz yok.
Gruplar, Wikipedia'nın Varieties of Arabic maddesini izler; bu, Arapça lehçe gruplarına genel bakış sayfamızla aynı sınıflandırmadır. Haritadaki her Arapça kelime lehçe sayfalarımızdan birinden gelir ve hangisinden geldiğini aşağıdaki tablo gösterir.
Harita nasıl okunur
Her renk bir lehçe grubudur ve bir ülke, halkının çoğunun evde konuştuğu lehçenin rengini alır. Gri bir ülke, Arapçanın ana konuşma dili olmadığı bir ülkedir. Bahreyn bu ölçekte çizilemeyecek kadar küçük olduğu için Katar ile Suudi Arabistan arasında yeşil bir nokta olarak görünür.
Bir ülkeye dokunun ya da haritanın yanındaki listeden seçin; dört bilgi içeren bir kart açılır:
- lehçe grubu ve lehçenin kendisi, örneğin Arap Yarımadası ve Kuveyt Arapçası;
- Ethnologue kaydına bağlantı verilmiş konuşur sayısı;
- orada "nasılsın?", "ne?" ve "istiyorum" sözlerinin Arap harfleriyle ve transliterasyonla nasıl söylendiği;
- o lehçeyle ilgili tam rehberimize bir bağlantı.
Konuşur rakamları, Wikipedia'nın Ethnologue'dan aktardığı ana dil ve ikinci dil dahil toplam konuşur sayılarıdır; lehçelere genel bakış sayfamızdaki rakamlarla aynıdır. Kartların çoğu, lehçenin konuşulduğu tüm ülkelerdeki toplam rakamı verir. Dört Levanten ülkesi ise 38 ses kaydı içeren Levanten Arapçası sayfamızdaki Ethnologue 2025 rakamlarıyla tek tek sayılmıştır.
Bir bakışta bütün ülkeler
Tablo, haritadaki 21 ülke ve bölgenin hepsini, her lehçe sayfasından alınan aynı üç sözcükle listeliyor. Kısa çizgi, sitedeki hiçbir lehçe sayfasının bu sözcüğü henüz vermediği anlamına gelir. Transliterasyon, lehçe sayfalarımızın çoğundaki gibi sade harflerle yazılmıştır; parantez içindeki not da biçimin kime ya da kim tarafından söylendiğini ya da nerede kullanıldığını belirtir.
| Grup | Ülke | Lehçe | Nasılsın? | Ne? | İstiyorum |
|---|---|---|---|---|---|
| Mağrip | Fas | Fas Arapçası (Darija) | – | شنو shno | بغيت bghit |
| Mağrip | Cezayir | Cezayir Arapçası (Darja) | – | واش wesh | نحب nhebb (severim, isterim) |
| Mağrip | Tunus | Tunus Arapçası (Tounsi) | – | شنوة shnuwa | نحب nheb |
| Mağrip | Libya | Libya Arapçası | – | – | – |
| Mağrip | Moritanya | Hassaniye Arapçası (bkz. Mağrip Arapçası) | – | – | – |
| Mağrip | Batı Sahra | Hassaniye Arapçası | – | – | – |
| Nil Vadisi | Mısır | Mısır Arapçası | إزيك izzayyak | إيه eh | عايز ʿayiz |
| Nil Vadisi | Sudan | Sudan Arapçası | إنت كيف inta keif (erkeğe) | شنو shinu | أنا داير ana dayir (erkek söyler) |
| Levanten | Suriye | Suriye Arapçası | كيفك kifak / kifik (erkeğe / kadına) | شو shu | بدي baddi |
| Levanten | Lübnan | Lübnan Arapçası | كيفك kifak / kifik (erkeğe / kadına) | شو shu | بدي baddi |
| Levanten | Ürdün | Ürdün Arapçası | كيفك keefak | شو shu | بدي biddi |
| Levanten | Filistin | Filistin Arapçası | كيف حالك kif halak (erkeğe) | شو shu | بدي biddi |
| Mezopotamya | Irak | Irak Arapçası | شلونك shlonak | – | – |
| Arap Yarımadası | Kuveyt | Kuveyt Arapçası | شلونك shlonak (erkeğe) | شنو shinu | أبي abi |
| Arap Yarımadası | Bahreyn | Bahreyn Arapçası | شلونك shlonak (erkeğe) | شنو shinu | أبي abi |
| Arap Yarımadası | Katar | Katar Arapçası | شلونك shlonik (erkeğe) | – | أبي abi |
| Arap Yarımadası | Birleşik Arap Emirlikleri | Emirlik Arapçası | شحالك shahalak (erkeğe) | شو shu | – |
| Arap Yarımadası | Suudi Arabistan | Necd ve Hicaz Arapçası | شلونك shlonak (Necd ağzı, Riyad); كيف حالك kayf halak (Hicaz ağzı, Cidde) | وش wesh (Necd ağzı, Riyad); إيش esh (Hicaz ağzı, Cidde) | أبي abi (Necd ağzı, Riyad); أبغى abgha (Hicaz ağzı, Cidde) |
| Arap Yarımadası | Umman | Umman Arapçası | كيف حالك kef halak (erkeğe) | مو mu (Maskat ve iç bölge kasabaları) | باغي baaghi (erkek söyler) |
| Arap Yarımadası | Yemen | Yemen Arapçası | كيف حالك kayf halak | أيش aysh | أشتي ashti (San'a ağzı) |
| Çad | Çad | Çad Arapçası | – | – | – |
Üç hücre komşu bir sayfadan alınmıştır, çünkü ülkenin kendi sayfası bu sözcüğü vermiyor. Filistin'deki "nasılsın?" ile Ürdün'deki "istiyorum", Levanten Arapçası sayfamızdaki dört ülkeli tablodan; BAE'deki "ne?" ise Bahreyn Arapçası rehberimizdeki Körfez karşılaştırma tablosundan gelir.
Üç sözcüğün gösterdikleri
Haritanın büyük kısmını tek başına "ne" sözcüğü ayırıyor. Levant ve Emirlikler شو shu, Kuveyt, Bahreyn ve Sudan شنو shinu, Mısır إيه eh der; Cezayir ve Necd ise haritanın iki ucundaki iki lehçe olmalarına rağmen ikisi de wesh der (واش ve وش). Maskat'ın مو mu sözcüğü tablonun başka hiçbir yerinde görünmüyor.
"İstiyorum" grupların sınırları boyunca daha net ayrılıyor. Levant بدي biddi ya da baddi, Körfez ve Necd أبي abi, Mısır عايز ʿayiz, Fas بغيت bghit der; Tunus ve Cezayir ise Cezayir sayfamızın hem "severim" hem "isterim" diye açıkladığı نحب nheb sözcüğünü kullanır. San'a'nın أشتي ashti sözcüğü, konuşanı Yemenli olarak belli eden sözcüktür.
"Nasılsın?" grupları kesip geçiyor. Harfiyen "rengin ne" anlamına gelen شلونك shlonak, Irak'tan Körfez boyunca Necd'e kadar uzanır; Emirlikler ise شحالك shahalak der. Filistin, Umman, Yemen ve Hicaz, Modern Standart Arapçaya (Fusha) yakın bir biçimi, كيف حالك (kif halak, kef halak, kayf halak) korur; Mısır'ın ise kendine özgü إزيك izzayyak sözcüğü vardır.
Sınırların yanılttığı yerler
Bir ülkenin rengi, halkının çoğunun konuştuğu lehçeyi gösterir. Aynı sınırların içinde başka lehçeler de yaşar ve birçok lehçe bu sınırları aşar:
- Levanten Arapçasının, Levanten Arapçası sayfamızda aktarılan Ethnologue rakamlarına göre Türkiye'de yaklaşık 4,3 milyon, İsrail'de 2,1 milyon konuşuru vardır.
- Mezopotamya Arapçası Suriye'ye ve Türkiye'ye geçer: Irak Arapçası rehberimizin Musul çevresine yerleştirdiği qeltu tipi Kuzey Mezopotamya Arapçası, Wikipedia'nın Kuzey Mezopotamya Arapçası maddesine göre üç ülkenin üçünde de konuşulur.
- Suudi Arabistan'da birden fazla lehçe vardır: Suudi Arapçası rehberimizin anlattığı gibi ortada Necd Arapçası, Kızıldeniz kıyısında Hicaz Arapçası, Doğu Bölgesi'nde Körfez Arapçası ve Yemen sınırı boyunca güney ağızları. Necd Arapçası, sınırların ötesinde Ürdün, Irak ve Suriye'deki aşiret bölgelerine de uzanır.
- Moritanya ve Batı Sahra'nın Arapçası olan Hassaniye, Mali, Nijer, Senegal, Burkina Faso ile Fas ve Cezayir'in bazı bölgelerinde de konuşulur (Wikipedia, Hassaniye Arapçası).
- Çad Arapçası, Çad Gölü çevresinde Kamerun, Nijerya ve Nijer'e ve batı Sudan'daki Darfur'a ulaşır (Wikipedia, Çad Arapçası).
Sağ kenardaki gri ülkeler, İran ve Pakistan, farklı bir durumdur. Farsça ve Urduca Arap harfleriyle yazılır ama Arapça değildir: başka bir dil ailesine aittirler. Fars-Arap alfabesi ve eklediği harfler sayfamız, tek bir yazının bu dillere nasıl hizmet ettiğini açıklar.
Haritadan bir lehçeye
Kartların çoğu, o lehçe için önerdiğimiz kurslar, kitaplar ve öğretmenlerle birlikte o lehçeyle ilgili rehberimize bağlantı verir. Mısır ve Levanten Arapçası neredeyse her yerde anlaşılan iki lehçedir; hangi Arapça lehçesini öğrenmeli rehberimiz onları konuşur, medya ve kaynak açısından diğerleriyle karşılaştırarak puanlar.
Bayram ve kutlama tebrikleri de ülkeden ülkeye değişir. Levant ve Mısır'da Noel tebrikleri ile lehçe lehçe Arapça yeni yıl dilekleri sayfalarımız bu haritayla aynı grupları kullanır.
Sıkça sorulan sorular
Kaç tane Arapça lehçesi var?
Beş ana grup ve bunların içinde yaklaşık 30 tür. İngilizce Wikipedia'nın Varieties of Arabic maddesi konuşulan lehçeleri Arap Yarımadası, Mezopotamya, Levanten, Nil Vadisi ve Mağrip olarak sınıflandırır, Çad Arapçasını ayrı bir grup olarak listeler ve bazı kuruluşların ayrı diller olarak kabul ettiği yaklaşık 30 tür sayar. Bu sayfadaki harita 21 ülkeyi bu altı renkle gösteriyor.
En çok konuşulan Arapça lehçesi hangisi?
Wikipedia'nın aktardığı Ethnologue rakamlarına göre yaklaşık 119 milyon konuşuru olan Mısır Arapçası. Onu yaklaşık 60 milyonla Levanten Arapçası, ardından 52 milyonla Sudan, 42 milyonla Cezayir ve 40 milyonla Fas Arapçası izler. Bu toplamlar ikinci dil olarak konuşanları da sayar, bu yüzden ana dil rakamlarından yüksektir.
Anlaşılması en zor Arapça lehçesi hangisi?
Arap dünyasının doğusundan gelenler için Fas, Cezayir ve Tunus'un Mağrip lehçeleri. Bu lehçeler birçok kısa ünlüyü düşürür, Fransızcadan ve Amazigh dilinden kelime alır ve fiilde birinci tekil şahsı n- ile gösterir; bu yüzden Fas Arapçasında istiyorum anlamındaki bghit ile Mısır Arapçasındaki ʿayiz arasında hiçbir ortaklık yoktur. Mısır ve Levant filmleri ile dizileri sayesinde Kuzey Afrikalılar doğu Arapçasını, tersinden daha iyi anlar. Bu yargı ölçülmüş bir sıralamaya değil, kelimelere ve seslere dayanıyor.
Farklı Arapça lehçelerini konuşanlar birbirini anlayabilir mi?
Komşu lehçeleri konuşanlar çoğunlukla anlayabilir, uzak lehçeleri konuşanlar ise çoğu zaman anlayamaz. Şamlı biriyle Ürdünlü biri birbirini zahmetsizce anlar; Faslı biriyle Iraklı biri gibi uzak lehçelerin eğitimli konuşurları ise çoğu zaman Modern Standart Arapçaya (Fusha) yaklaşır ve en yerel kelimelerini bırakır. Arapça konuşanlar bu ara üsluba beyaz lehçe, al-lahja al-bayda der.
Çad neden bir Arapça lehçeleri haritasında?
Çünkü Wikipedia'nın rakamlarına göre Çad Arapçası, Çad'da yaklaşık 1,9 milyon kişinin ana dili ve bölgenin büyük kısmında ortak iletişim dilidir. Çad Gölü çevresinde Kamerun, Nijerya ve Nijer'de de konuşulur. Arapça lehçe haritalarının çoğu onu dışarıda bırakır; Wikipedia'nın Varieties of Arabic maddesi ise ona ayrı bir grup verir.
